Liên Hợp Quốc bỏ phiếu thông qua bản đồ thế giới mới phản ánh chính xác hơn diện tích thực của châu Phi

Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã bỏ phiếu thông qua việc thay thế bản đồ thế giới truyền thống bằng một bản đồ phản ánh chính xác hơn diện tích của châu Phi.

Nghị quyết mang tên "Correct the Map" (Sửa lại bản đồ), do Togo đề xuất và nhận được sự ủng hộ của các thành viên Liên minh châu Phi (AU), đã được thông qua với sự ủng hộ của 164 quốc gia, trong đó có Pháp và Anh. Mỹ là quốc gia duy nhất bỏ phiếu phản đối, trong khi sáu nước bỏ phiếu trắng.

Kết quả bỏ phiếu của Liên Hợp Quốc không mang tính ràng buộc, nhưng sẽ thúc đẩy việc thay đổi các bản đồ được các tổ chức trên toàn thế giới sử dụng.

Bản đồ Mercator, được sử dụng phổ biến từ thế kỷ 16, từ lâu đã bị chỉ trích vì thể hiện châu Phi có diện tích tương đương Greenland, trong khi trên thực tế châu Phi lớn hơn Greenland 14 lần.

Các nhà phê bình cho rằng cách thể hiện này khiến nhu cầu phát triển cũng như tiềm năng của các quốc gia nằm gần đường xích đạo bị xem nhẹ.

Bản đồ Mercator được nhà bản đồ học người Flemish Gerardus Mercator thiết kế vào năm 1569 nhằm hỗ trợ các nhà thám hiểm châu Âu định hướng khi di chuyển trên toàn cầu.

Sự méo mó của bản đồ xuất phát từ thực tế rằng không thể thể hiện chính xác bề mặt hình cầu của Trái đất trên một mặt phẳng hai chiều.

Mỗi khi vẽ bản đồ thế giới, người ta đều phải chấp nhận một số sự đánh đổi.

Bản đồ Mercator thể hiện độ cong của Trái đất bằng cách khiến các quốc gia gần xích đạo trông nhỏ hơn thực tế, trong khi các quốc gia càng gần hai cực lại càng có vẻ lớn hơn.

Nhằm khắc phục vấn đề này, một nhóm các nhà bản đồ học đã tạo ra một bản đồ có diện tích bình đẳng vào năm 2018, gọi là phép chiếu Equal Earth (Trái đất Bình đẳng).

Hồi tháng Hai, 54 quốc gia thành viên AU đã thông qua bản đồ này và cho rằng nó "phản ánh chính xác hơn diện tích của tất cả các châu lục, đặc biệt là châu Phi".

Nhóm vận động trực tuyến #CorrectTheMap tuyên bố: "Bạn có thể đặt Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Mexico và phần lớn châu Âu vào châu Phi mà vẫn còn thừa đất."

Trước cuộc bỏ phiếu hôm 4/10, Ngoại trưởng Togo Robert Dussey nói với hãng tin Reuters: "Một thế giới công bằng bắt đầu từ một bản đồ công bằng."

Trước đó, ông phát biểu tại một cuộc họp của Liên Hợp Quốc: "Bản đồ không bao giờ là trung lập. Nó định hình nhận thức, ảnh hưởng đến cách người ta hiểu vị trí của các dân tộc và các châu lục trên thế giới."

Ông nhận được sự ủng hộ của Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot, người cho biết Bộ Ngoại giao Pháp sẽ ngừng sử dụng bản đồ Mercator.

Ông nói: "Thay đổi bản đồ rõ ràng không làm thay đổi thế giới. Nhưng sửa lại một cách thể hiện làm méo mó thế giới thì đã là một hành động hướng tới sự thật."

Tuy nhiên, bà Yaryna Ferencevych, một đại diện Mỹ tại Liên Hợp Quốc, nói rằng nghị quyết này chế giễu công việc và mục đích của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Bà nói: "Thay vì tập trung vào những vấn đề thực sự liên quan đến hòa bình quốc tế, thịnh vượng hay quan hệ tốt đẹp giữa các quốc gia, cơ quan này lại tranh luận về những dự án bản đồ có từ thế kỷ 16 và vai trò của chúng trong việc thúc đẩy bồi thường và 'công lý nhận thức'."

Hồi tháng Ba, Mỹ cũng chỉ trích Liên Hợp Quốc sau khi một nghị quyết được thông qua, trong đó tuyên bố hoạt động buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương là "tội ác nghiêm trọng nhất chống lại nhân loại".

"Việc châu Phi bị thể hiện sai lệch trên các bản đồ thế giới không chỉ là một lỗi về bản đồ học – đó còn là một vấn đề về cách kể chuyện," bà Lerato Mogoatlhe thuộc tổ chức Africa No Filter, một trong những nhóm đứng sau chiến dịch loại bỏ bản đồ Mercator, nói với BBC.

Theo bà, đây là một phần trong nỗ lực nhằm chấm dứt "thông tin sai lệch và thông tin xuyên tạc kéo dài lâu nhất thế giới" về châu Phi.

Đối với nhà địa lý học người Kenya Kioko Muendo, bản đồ Mercator đã vô tình hạ thấp tầm vóc của châu Phi về nguồn tài nguyên phong phú, dân số và các cơ hội đầu tư.

Ông nói với BBC: "Bản đồ không chỉ đơn thuần là công cụ chỉ đường cho du khách – chúng định hình cách các khu vực được nhìn nhận về mặt chính trị và kinh tế."