Vì sao một làn sóng binh sĩ Triều Tiên mới có thể chiến đấu cho Nga tại Ukraine

Một lực lượng địch quân tràn ngập chiến trường theo từng nhóm lớn ngay giữa làn đạn, dường như không hề để tâm đến mối nguy từ máy bay không người lái và hỏa lực của vũ khí tự động. Một lực lượng tinh nhuệ gồm những "binh sĩ ma" chọn cái chết thay vì đầu hàng. Họ chiến đấu và ngã xuống với số lượng lên tới hàng ngàn người, rồi dường như biến mất khỏi chiến trường.

Binh lính Triều Tiên đã được Bình Nhưỡng điều tới chiến đấu cùng quân Nga trong nỗ lực nhằm đẩy lùi một cuộc tiến công của Ukraine vào lãnh thổ Nga cuối năm 2024.

Họ phải trả giá đắt.

Có tới 3.000 người thiệt mạng trong chiến đấu trong tổng số 13.000 binh sĩ được triển khai.

Cuối cùng, họ đã điều chỉnh chiến thuật và cùng với Nga buộc quân Ukraine rút khỏi tỉnh Kursk của Nga.

Xét về hoạt động tác chiến, kể từ đó ít có thông tin về họ, nhưng theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, binh sĩ Triều Tiên sắp trở lại chiến trường để chiến đấu cho Nga tại Ukraine với quy mô đáng chú ý.

Tháng trước, ông Zelensky cảnh báo có tới 50.000 người Triều Tiên sẽ được triển khai tại Nga, thay vì con số ước tính trước đó là 30.000 binh sĩ. Ông kêu gọi Hàn Quốc hỗ trợ hệ thống phòng không cho đất nước mình.

Nhưng tại sao, sau những tổn thất nặng nề như vậy, Triều Tiên lại điều thêm người tới chiến đấu cho Nga, và chuyện gì đã xảy ra với những binh sĩ được điều tới Nga ngay từ khi cuộc chiến bắt đầu?

"​​Họ vẫn ở đó," Tiến sĩ Yang Uk, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Chính sách Asan, Trung tâm Chính sách Đối ngoại và An ninh Quốc gia ở Seoul, nói.

"Họ đang bảo vệ lãnh thổ Nga trước một cuộc phản công nữa của Ukraine. Và chúng tôi tin rằng một số đơn vị công binh hoặc công nhân có thể đang ở khu vực Donbas [do Nga chiếm đóng], nhưng đó không phải là lực lượng chiến đấu."

Tổng cục Tình báo thuộc Bộ Quốc phòng Ukraine (HUR) ước tính vẫn còn 8.500 quân nhân Triều Tiên đang hiện diện trên lãnh thổ Nga.

Họ được biên chế thành bốn lữ đoàn, thuộc Cụm lực lượng "Phía Bắc" và được giao nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia của Liên bang Nga tại khu vực Kursk trước các cuộc xâm nhập của phía Ukraine.

"Họ không tham gia vào các hoạt động tác chiến trực tiếp. Các đơn vị thuộc Quân đội Nhân dân Triều Tiên chưa được ghi nhận có mặt tại những vùng lãnh thổ tạm chiếm tại Ukraine," HUR cho biết trong một tuyên bố gửi tới BBC.

Điều chưa từng có tiền lệ đối với Triều Tiên

Đối với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, việc triển khai quân tới Kursk là một nước đi mạo hiểm; đây là lực lượng chiến đấu lớn nhất mà nước này từng cử ra nước ngoài.

(Trước đó, vào năm 1973, Triều Tiên từng cử 1.500 quân nhân và cán bộ huấn luyện đến Ai Cập trong cuộc chiến Yom Kippur với Israel; còn vào cuối thập niên 1960, ước tính có khoảng 87 phi công Triều Tiên đã chiến đấu cho quân Bắc Việt trong cuộc chiến với Mỹ).

Bất chấp những tổn thất về xương máu, đây là một ván cờ đã mang lại kết quả, đem lại vô số lợi ích cho quốc gia vốn bị cô lập và nghèo khó này, làm thay đổi cả vận mệnh kinh tế lẫn quân sự của Triều Tiên.

Đây cũng có thể coi là tiền đề cho sự hợp tác quân sự sâu rộng hơn nữa trong tương lai.

Ông Yang nhận định rằng giờ đây, binh sĩ Triều Tiên "đã hiểu rõ thế nào là tác chiến hiện đại".

Số binh sĩ được cử sang Nga chiến đấu thuộc Quân đoàn Bão táp (Storm Corps), lực lượng tinh nhuệ của quân đội Triều Tiên.

Triều Tiên là một quốc gia toàn trị, bị cô lập, nơi xã hội được quân sự hóa và người dân bị kiểm soát tư tưởng chặt chẽ.

Ban đầu, cả Nga và Triều Tiên đều không thừa nhận sự hiện diện của lực lượng này.

Các đơn vị Ukraine lần đầu đụng độ với họ vào tháng 1/2024, và phải đến tháng Một năm sau đó, những tù binh Triều Tiên đầu tiên mới bị bắt giữ.

Mãi đến tháng 4/2025, Nga mới chính thức thừa nhận vai trò của họ, khi Valery Gerasimov – Tổng tham mưu trưởng Các Lực lượng Vũ trang Nga – lên tiếng ca ngợi tinh thần "anh dũng" của họ trên chiến trường.

Ông Yang nói tiếp: "Binh sĩ Triều Tiên rất gan lì, đặc biệt là những người thuộc Quân đoàn Bão táp (Storm Corps). Họ sẵn sàng hy sinh vì đất nước. Tuy nhiên, vấn đề là lòng nhiệt huyết không đồng nghĩa với kỹ năng chiến đấu hiệu quả... Họ đã chịu tổn thất nặng nề trong giai đoạn đầu của chiến dịch Kursk, nhưng cũng đã rút ra được những bài học về tác chiến bằng drone hiện đại."

"Làm bia đỡ đạn" – đó là cách "Sultan", một binh sĩ thuộc Lữ đoàn Tấn công Đường không số 95 của Ukraine, mô tả về quân đội Triều Tiên. Ông đã trực tiếp đối đầu với lính Triều Tiên trong trận chiến tại Kursk vào cuối năm 2024.

"Họ thường bắt đầu bằng một nhóm tấn công lớn, sau đó điều thêm 15–20 người nữa vào cùng vị trí đó, rồi lại tiếp tục đưa thêm quân vào. Cách tác chiến của Triều Tiên rất khác biệt. Họ liên tục di chuyển. Điều này mang lại cho họ một lợi thế nhất định, nhưng không phải là yếu tố quyết định," ông kể lại trong một cuộc trao đổi gần đây tại Kyiv.

Theo lời ông, liên lạc giữa các binh sĩ Triều Tiên với các đồng minh Nga dường như rất kém và binh sĩ của họ cũng không được trang bị đầy đủ.

Sau mỗi trận giao tranh, ông Sultan cùng đồng đội thường lục soát thi thể quân đối phương để tìm kiếm tài liệu và thông tin tình báo.

Trên thi thể lính Nga, họ thường tìm thấy các vật dụng cá nhân, giấy tờ tùy thân và trang thiết bị.

"Nhưng khi lục soát riêng lính Triều Tiên, thứ duy nhất chúng tôi tìm thấy chỉ là đạn dược. Chúng tôi kiểm tra kỹ từng túi nhỏ – hoàn toàn không có tài liệu hay bất cứ thứ gì khác," ông nói.

Các binh sĩ Ukraine khác cũng cho biết lính Triều Tiên thiếu áo giáp, quần áo mùa đông và mũ bảo hiểm.

Trong một đoạn video gây ám ảnh ghi lại cảnh một cuộc tấn công của phía Ukraine, một binh sĩ Triều Tiên bị thương đang nằm sấp trên nền tuyết trong khu vực rừng cây.

Khi quân Ukraine tiến lại gần, anh ta đã kích nổ lựu đạn ngay dưới cằm mình, sau khi gọi tên nhà lãnh đạo Kim Jong-un như những lời trăn trối cuối cùng.

Vào tháng 4/2025, tại lễ tưởng niệm ở Bình Nhưỡng – diễn ra tại Bảo tàng Các chiến dịch Quân sự ở nước ngoài mới được thành lập – ông Kim đã ca ngợi những người hùng chọn cách tự sát thay vì để bị bắt sống.

Trong bài phát biểu trước thân nhân các binh sĩ, với sự hiện diện của Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrey Belousov, ông gọi họ là "những người hùng đã không ngần ngại chọn cách tự kích nổ, tấn công tự sát để bảo vệ tôn nghiêm cao cả".

Mặc dù Triều Tiên chưa bao giờ chính thức thừa nhận số thương vong trong chiến dịch Kursk, nhưng một phân tích của BBC News Tiếng Hàn dựa trên các số liệu tại khu vực tưởng niệm cho thấy ước tính có 2.300 binh sĩ đã thiệt mạng khi chiến đấu cho Nga.

Cơ quan tình báo Ukraine (HUR) đưa ra con số 3.000 người thiệt mạng và 1.500 người bị thương.

Tuy nhiên, gác lại yếu tố kinh nghiệm thực chiến, tại sao Triều Tiên lại hy sinh nhiều binh sĩ tinh nhuệ nhất của mình trong một cuộc chiến ở nước ngoài?

Nguồn lợi kinh tế lớn

Theo ông Lim Soo-ho, chuyên gia cấp cao tại Viện Chiến lược An ninh Quốc gia ở Seoul, việc đưa quân tới Nga mang lại nguồn lợi kinh tế vô cùng cần thiết và một thắng lợi về mặt địa chính trị cho Triều Tiên.

Ông ước tính rằng hoạt động bán vũ khí cho Nga và việc triển khai quân đội đã mang lại cho quốc gia đang gặp khó khăn về kinh tế này khoản thu gần 10 tỷ USD.

"GDP hằng năm của Triều Tiên ước tính vào khoảng 30 tỷ USD," ông chia sẻ với tôi.

"Điều đó có nghĩa là họ đã kiếm được khoản tiền tương đương một phần ba GDP cả năm chỉ trong vòng hai năm rưỡi nhờ xuất khẩu vũ khí và triển khai quân; đối với một nền kinh tế quy mô nhỏ như Triều Tiên, đây là tác động vô cùng đáng kể."

Đổi lại việc cung cấp nguồn nhân lực, Triều Tiên nhận được lương thực, dầu mỏ và ngoại tệ mạnh.

Trong khi Trung Quốc tuyên bố tuân thủ các lệnh trừng phạt nhằm vào Bình Nhưỡng, thì Nga lại không làm như vậy.

Tuy nhiên, một yếu tố quan trọng không kém là sự hợp tác với Nga đã làm thay đổi thế phụ thuộc lâu nay của Triều Tiên vào Trung Quốc.

Nhờ đó, tại Bắc Kinh, vào tháng Chín năm ngoái, ông Kim Jong-un đã có thể đứng sánh vai cùng nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc gặp công khai đầu tiên giữa cả ba người.

Dù vị thế không hoàn toàn ngang hàng, nhưng Triều Tiên đã không còn chỉ biết dựa vào mỗi Trung Quốc nữa.

Điều này quan trọng, ông Lim nhận định, "Đó là một bước ngoặt lớn về địa chính trị."

"Trước đây, mỗi khi rơi vào thế bị cô lập và gặp khó khăn, Triều Tiên thường chủ động tiếp cận Hàn Quốc, Nhật Bản hoặc đặc biệt là Mỹ để tìm cách bình thường hóa quan hệ; đó là mô hình ngoại giao truyền thống trên bán đảo Triều Tiên.

Tuy nhiên, giờ đây khi quan hệ với Nga đã trở nên khăng khít hơn, ông Kim Jong-un cho rằng thế giới đang ở trong một cuộc Chiến tranh Lạnh mới và một trật tự đa cực."

Thỏa thuận với Nga – vốn khởi đầu như một giải pháp tình thế về kinh tế và quân sự – dường như đang phát triển thành mối quan hệ sâu sắc và dài hạn hơn.

Tại Đại hội Đảng Lao động Triều Tiên lần thứ chín năm nay, ông Kim Jong-un đã tỏ ra tự tin hơn và đề cập đến những thành tựu mà cả ông nội Kim Il-sung (Kim Nhật Thành) lẫn cha ông là Kim Jong-il (Kim Chính Nhật) đều chưa từng đạt được.

Nhưng hiểm nguy vẫn ẩn tàng phía trước.

Cho đến nay, chưa có binh sĩ Triều Tiên nào tham chiến tại Ukraine hay các vùng lãnh thổ Ukraine đang bị Nga chiếm đóng.

Nếu họ tham chiến, hẳn sẽ có những hậu quả ngoại giao nghiêm trọng, đặc biệt là đối với Hàn Quốc – một đồng minh của Ukraine, dù cho đến nay Seoul mới chỉ cung cấp các khoản viện trợ "phi sát thương".

Đây là vấn đề mà Tổng thống Zelensky đặc biệt nhấn mạnh khi ông hối thúc Seoul cung cấp khí tài quân sự hiện đại, bao gồm các hệ thống phòng không.

Ông cho biết công tác chuẩn bị tiếp nhận lực lượng mới từ Triều Tiên đã được triển khai tại vùng Voronezh của Nga từ tháng Sáu, đồng thời khẳng định Bình Nhưỡng đang chuẩn bị chuyển giao thêm các loại vũ khí đạn đạo cho Nga.

"Nga đang giúp Triều Tiên học hỏi phương thức tác chiến hiện đại, cải tiến vũ khí và tích lũy kinh nghiệm thực chiến. Điều này đe dọa trực tiếp đến mọi quốc gia châu Á nằm trong tầm bắn của tên lửa Triều Tiên," ông phát biểu trong bài diễn văn vào tháng Bảy.

Chỉ có hai binh sĩ Triều Tiên bị bắt sống trong các cuộc giao tranh với quân đội Ukraine.

Đây là con số thấp đến mức đáng kinh ngạc, xét đến việc có từ 11.000 đến 14.000 binh sĩ Triều Tiên đã tham gia chiến dịch Kursk. (Theo Cơ quan Tình báo Quốc gia Hàn Quốc, có thêm một trường hợp khác bị bắt sống nhưng sau đó đã chết do các vết thương khi chiến đấu).

Giống như những đồng đội thà tự sát còn hơn để bị bắt, cả hai người lính này đều không có ý định để mình bị bắt sống.

"Đối với binh sĩ Triều Tiên, bản thân việc trở thành tù binh đã là một tội ác. Đây hoàn toàn không phải là một lựa chọn. Chúng tôi không thể trở thành tù binh," một trong những người bị bắt chia sẻ với ê kíp làm phim tài liệu của đài MBC (Hàn Quốc) khi họ phỏng vấn ông tại một nhà tù ở Ukraine.

Baek Pyeong-gang (không phải tên thật) đã nằm lại chiến trường trong tình trạng bị thương suốt bốn ngày do bị drone tấn công, trước khi bị bắt.

Ông bị lừa đầu hàng khi nhầm tưởng binh sĩ Ukraine là quân đồng minh Nga.

Người tù binh thứ hai, Lee Kang-eun (cũng là một bí danh), nói với nhà báo Kim Young-mi rằng ông cảm thấy tội lỗi vì mình vẫn còn sống.

Khi được binh sĩ Ukraine tìm thấy trên chiến trường, ông đang trong tình trạng gần như bất tỉnh với những vết thương nghiêm trọng ở tay và hàm.

"Tôi không mang theo lựu đạn hay dao để tự kết liễu đời mình," ông giải thích.

Ông kể lại việc hàng loạt đồng đội của mình đã thiệt mạng do drone tấn công vào giai đoạn đầu của cuộc chiến.

Ông mô tả chiến trường khi đó "nồng nặc mùi máu".

Cả hai người đều không muốn trở về Triều Tiên; Lee tin rằng gia đình ông sẽ bị "xóa sổ" như một hình phạt cho việc ông bị bắt.

Cả hai đều bày tỏ mong muốn được đưa đến Hàn Quốc và Seoul cũng sẵn sàng tiếp nhận họ.

Chỉ có Nga, chứ không phải Triều Tiên, mới yêu cầu đưa họ trở về.

Tuy nhiên, Ukraine – quốc gia vẫn đang muốn gây sức ép để Hàn Quốc viện trợ quân sự – vẫn chưa cam kết bàn giao họ cho chính quyền Hàn Quốc.

Kyiv tuyên bố sẽ tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế về nhân quyền, vốn nghiêm cấm việc cưỡng ép hồi hương tù binh chiến tranh.

Số phận của họ vẫn chưa được định đoạt, nhưng có một điều gần như chắc chắn là sẽ có thêm nhiều người Triều Tiên tham gia vào cuộc chiến của Nga.

Việc họ tham chiến mang lại giá trị to lớn về cả mặt kinh tế lẫn chính trị cho Bình Nhưỡng; song Nga cũng đang rất cần đến họ.

Sau hơn bốn năm kể từ khi Moscow phát động cuộc tấn công toàn diện vào Ukraine, nước này đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực trầm trọng.

Các cơ quan tình báo phương Tây và Ukraine ước tính rằng số lượng binh sĩ Nga tổn thất mỗi tháng đang vượt quá số lượng tân binh được tuyển mộ khoảng 6.000 người.

Do đó, Moscow buộc phải tìm đến các tay súng nước ngoài – từ Colombia, Kenya, Cameroon và Triều Tiên – để duy trì lực lượng.

Đối với cả Nga và Triều Tiên, đây là mối quan hệ đôi bên cùng có lợi, một sự liên minh đi kèm với cái giá nhất định.

Xét cho cùng, Triều Tiên sẽ tiếp tục cử binh sĩ tham chiến cùng Nga, nhưng chỉ chừng nào việc đó còn mang lại lợi ích cho họ.