Bạo lực giữa người biểu tình và cảnh sát Albania kéo dài tới ngày thứ bảy

Người biểu tình tại Albania đã đụng độ với cảnh sát chống bạo động tới nay được bảy ngày liên tiếp trong làn sóng bạo lực trên đường phố.

Những người biểu tình, phần lớn là học sinh trung học và sinh viên đại học, đang tìm cách buộc Thủ tướng Edi Rama từ chức. Theo số liệu chính thức, trước các vụ bạo lực diễn ra hôm 19/10, đã có 295 người bị thương, trong đó 186 người là cảnh sát.

"Khoảnh khắc chính phủ bắt đầu đàm phán với những hành vi như thế này thì chính phủ nước đã sụp đổ."

Ông Rama phát biểu trước các chỉ huy cảnh sát với vẻ mặt nghiêm nghị, đồng thời giơ lên một hòn đá được cho là đã bị ném vào lực lượng cảnh sát hôm Chủ nhật.

Một đồn cảnh sát và nhiều tòa nhà chính phủ ở thủ đô Tirana đã bị tấn công trong các cuộc biểu tình. Phong trào này được thúc đẩy bởi các yêu cầu cải thiện điều kiện học tập tại các trường đại học, sự giận dữ trước tình trạng tham nhũng và các lời kêu gọi ông Rama từ chức.

Ông Rama cho rằng trong số những người biểu tình có "những thanh niên, cả nam và nữ, đã bị các thế lực đen tối ở châu Âu và Mỹ cực đoan hóa."

"Albania đã trở thành một trong những mục tiêu của một cuộc tấn công được phối hợp chặt chẽ."

Trong ánh nắng rực rỡ của tháng Mười ở Công viên Rinia (Công viên Thanh niên), tôi chứng kiến nhiều người cạy các viên đá lát đường, giống như viên đá mà thủ tướng đã giơ lên trước đó, để làm "đạn" cho những cuộc đụng độ với cảnh sát sau đó.

Họ không phải đợi lâu.

Một đoàn xe cảnh sát tiến dọc theo đại lộ lớn, dẫn đầu là xe bọc thép phun vòi rồng và bắn hơi cay vào đám đông người biểu tình đang bỏ chạy.

Các đơn vị cảnh sát chống bạo động truy đuổi đám đông, chủ yếu là sinh viên, khắp công viên.

Nhiều người biểu tình đã chạy vào một quán cà phê trú ẩn, nơi ngay cả các nhân viên phục vụ cũng cay mắt vì khí hơi cay.

Dưới những tán cây, các tình nguyện viên mặc áo phản quang màu vàng vẫn bám trụ để hỗ trợ những người bị hơi cay tác động.

Tôi đã chứng kiến một thanh niên tranh cãi với một cảnh sát, trước khi viên cảnh sát này xịt hơi cay thẳng vào mặt anh ở cự ly gần.

"Những hành động của cảnh sát thường hỗn loạn và thiếu khôn ngoan," Luật sư nhân quyền Gentian Sejrani nói với BBC.

Ông đang hỗ trợ pháp lý cho hơn 100 người bị bắt giữ.

"Tại toà, cảnh sát hiếm khi đưa ra bằng chứng," ông nói.

Một trong những thân chủ của ông, theo lời luật sư này, là người bị bắt trên đường ra trạm xe buýt và hoàn toàn không liên quan đến biểu tình.

"Những người thực sự ném đồ vào cảnh sát hiếm khi bị bắt bởi họ chạy nhanh nhất," ông nói.

Cảnh sát dường như tức giận trước các hành vi bạo lực nhằm vào đồng nghiệp của mình, trong khi người biểu tình bất bình vì các biện pháp trấn áp mạnh tay của lực lượng an ninh.

Kết quả là tình trạng hỗn loạn lan rộng.

Bên ngoài quán cà phê trong công viên, sau khi hơi cay tan đi, nhà hoạt động Sidorela Vatnikaj, 27 tuổi, đang học cao học, mô tả về một ngày điển hình của mình.

Trong một phong trào không có lãnh đạo chính thức, cô được xem là một trong những gương mặt có nhiều kinh nghiệm nhất, với tám năm tham gia tuyến đầu các cuộc biểu tình chống chính phủ.

"Buổi sáng, bạn cố gắng điều phối các nhóm khác nhau, xem họ đang ở đâu và cuộc biểu tình diễn ra ở đâu. Có cần luật sư không, có cần bộ sơ cứu hay trang thiết bị gì không. Đồng thời bạn cũng phải bảo đảm bạn bè và người thân tham gia biểu tình đều ổn."

Cô cho biết thường dành cả ngày để di chuyển từ điểm biểu tình này sang điểm khác, phần lớn là chạy khỏi cảnh sát.

Vatnikaj cho biết cô không ủng hộ hành vi bạo lực nhằm vào chính quyền, nhưng cho rằng cảnh sát là bên đã khơi mào và khiến xung đột leo thang.

"Khi thấy người dân ném đá vào cảnh sát, tôi hiểu sự tức giận của họ. Tôi không phán xét họ. Tôi không vui về điều đó, nhưng họ không còn cách nào khác để tiếng nói của mình được lắng nghe," Vatnikaj nói.

"Họ xuất thân từ những gia đình mà người thân không còn lựa chọn nào khác ngoài việc rời bỏ đất nước – một triệu người trong thập kỷ vừa rồi.

"Họ không chỉ bị tước đoạt cơ hội, mà còn bị chèn ép, bị phớt lờ và giờ đây còn bị đánh đập."

Cuối tuần vừa rồi, Thủ tướng Rama đã đặt ra một câu hỏi mang tính tu từ rằng điều gì sẽ xảy ra nếu ông từ chức.

"Chúng tôi cần một chính phủ kỹ trị trong vòng một năm để chuẩn bị cho đất nước tiến tới những cuộc bầu cử thực sự dân chủ," Vatnikaj đáp lại.

Cô cáo buộc ông Rama đã gian lận trong các cuộc bầu cử trước đây, đồng thời cho rằng ông có quan hệ mật thiết với các nhà đầu tư nước ngoài giàu có và các băng nhóm tội phạm có tổ chức.

Vatnikaj cho biết những người trẻ ở Albania cảm thấy sự khích lệ từ những cuộc biểu tình của những người đồng trang lứa thuộc thế hệ Gen Z trên khắp thế giới.

"Tôi đã chứng kiến thế hệ cha mẹ mình làm việc cả cuộc đời và luôn mơ ước về một xã hội dân chủ, nơi họ có thể sống một cách đàng hoàng và có phẩm giá. Nhưng điều đó chưa bao giờ trở thành hiện thực," cô nói.

Ông Rama đã nắm quyền suốt 13 năm và là một nhân vật có ảnh hưởng chi phối trên chính trường Albania kể từ đầu thế kỷ này.

Ông cam kết đưa Albania gia nhập Liên minh châu Âu (EU) vào năm 2030, đồng thời khẳng định rằng ông là người duy nhất có thể hiện thực hóa mục tiêu đó.