Ўзбекистон учун визасиз Қозоғистон янги чекловни киритяпти. Бу қандай ишлайди?
Сурат манбаси, president.uz
Қозоғистон визасиз борди-келди келишувларига эга давлатлар фуқаролари учун 25 августдан янги тизимни ишга тушириши кутиляпти. Қозоқ матбуотидаги хабарларга кўра, QazETA дея номланган тизим ҳатто Россия ва Қирғизистон каби Евросиё иқтисодий иттифоқи давлатлари фуқароларига ҳам амал қилади.
Шунингдек, у Қозоғистон билан 30 кунлик визасиз режимга эга Ўзбекистон фуқаролари учун ҳам амал қилиши кутилади. 30 кундан ошиқ Қозоғистонда қоладиган Ўзбекистон фуқаролари рўйхатдан ўтгач, яна 60 кун мамлакатда қолишларига рухсат бор.
Расмий маълумотга кўра, QazETA электроник кириш рухсати бўлиб, миграция жараёнларининг рақамлаштирилишини кўзда тутади. У ҳозирда синов тарзида ишлатиляпти, аммо келажакда мажбурий бўлиши мумкин дейилмоқда.
Янги тизимга биноан, Қозоғистонга киришни режалаган шахс сафаридан камида 72 соат аввал QazETA ҳаволасидаги формани тўлдириши керак. Бу форма сўнг, виза талабларига дахлсиз ҳолда, 180 кун давомида кучда бўлади.
QazETA формасини тўлдириш меҳмонга автоматик тарзда Қозоғистонга кириш ҳуқуқини бермайди, буни чегара нуқтасидаги ходим ҳал қилади.
Расмий Астана ҳозирча тизим қачон мажбурий тус олиши ҳақида эълон қилмади.
Ўзбекистонда яшовчи ва Қозоғистонда қариндошлари бўлган фуқаронинг BBC га айтишича, бу чеклов чегара оша савдо-сотиқдан ташқари қариндошлар ўртасидаги борди-келдига жиддий таъсир қилиши мумкин. Унга кўра, чегаранинг нариги тарафида кимдир вафот этса, жанозага тезда бориш учун камида 72 соат аввал формани тўлдириш мантиқсиз.
International Investment сайти таҳлилига кўра, Қозоғистон охирги йилларда миграция оқими устидан назоратни мунтазам равишда қатъийлаштириб келяпти. Унда айтилишича, мамлакатга кириш ва қолиш қоидалари қатъийлашган, виза тугагач чегарадан қисқа муддатга чиқиб қайтиш тақиқланган ва яшаш учун рухсат олиш қоидалари мужмаллашган.
End of Ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларимиз
Қозоғистонда яшаб фаолият юритувчи хорижий журналист Жоанна Лиллиснинг BBC га айтишича, миграция устидан назоратни кучайтиришни Президент Қосимжўмарт Тўқаев ўтган йил охиридаги катта нутқида тилга олганди.
Avtoritar davlatlar misolida bunday tizim hukumatni ommaviy tarzda tanqid qilgan shaxslarni oldindan saralab, ularning mamlakatga kirishini taqiqlash imkonini yaratadi.
BBC News O‘zbek контенти энди Сизнинг WhatsApp да
Аъзо бўлиш учун бу ерга босинг
End of podcast promotion
"Энди бу янги тизим ҳукуматга мамлакатга кимлар кириб келаётганини назорат қилиш учун яна бир қўшимча воситани тақдим этади. Хусусан, у ҳукуматга одамларни мамлакат чегарасига етиб келганидан кейин эмас, балки олдиндан текшириш ва баҳолаш имконини беради», - дейди Лиллис.
Унинг айтишича, бу Қозоғистон бюджети учун ҳам қўшимча даромад келтиради, чунки ҳозирча QazETA бепул бўлгани билан, келажакда пулли бўлиши режаланган. Лиллисга кўра, масаланинг сиёсий жиҳати ҳам бор.
Кўплаб давлатлар ва давлатлар бирлашмалари бу мақсадда электрон сафарга рухсат бериш (Electronic Travel Authorisation, ETA) тизимларидан фойдаланади. Жумладан, бундай тизимлар АҚШ, Буюк Британия ва Европа Иттифоқида ҳам амал қилади. Бироқ Қозоғистон мисолида бу тизим ҳукуматга — умуман олганда, бундай тизимдан фойдаланувчи исталган ҳукуматга — мамлакатга кириши исталмайдиган шахсларни олдиндан аниқлаб, уларни четлатиш имконини беради. Авторитар давлатлар мисолида эса, менимча, бундай тизим ҳукуматни оммавий тарзда танқид қилган шахсларни олдиндан саралаб, уларнинг мамлакатга киришини тақиқлаш имконини яратади. Қозоғистон ҳукумати, умуман олганда, танқидга нисбатан тоқатсиз муносабатда бўлади. Шу боис, бу тизим ҳукумат танқидчиларининг мамлакатга киришини рад этиш воситасига айланиши мумкин», - дейди у.
