Trump, Hürmüz'den geçişlere yüzde 20 ücret tehdidini geri çekti

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD, İran limanlarına yönelik ablukayı yeniden başlatırken, Başkan Donald Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere geçiş ücreti uygulama tehdidinden geri adım attı.

Trump 13 Temmuz Pazartesi günü İran'ın Hürmüz'deki limanlarına abluka uygulamasını geri getireceğini ve bu önemli petrol nakliye rotasından geçen tüm kargolara %20'lik bir ücret uygulayacağını açıklamıştı.

Trump, sosyal medya platformu Truth Social'da yaptığı paylaşımda, bu geçiş ücretinin yerine Körfez ülkeleriyle "ticaret ve yatırım anlaşmaları"nın getirileceğini belirtti.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın "İran hariç TÜM gemi trafiğine açık olduğunu" söyledi.

Ayrıca, "tam bir abluka" uygulanacağını, ancak bunun yalnızca "İran limanlarına gelen ve bu limanlardan ayrılan gemiler ya da İran kargosuyla ilgili herhangi bir şey taşıyan gemiler" için geçerli olacağını ekledi.

Karşılıklı saldırılar devam ediyor

ABD ile İran arasında karşılıklı saldırılar devam ederken İran devlet medyası, ülkenin güneyindeki liman kentleri Bender Abbas ve Buşehr yakınlarında patlamalar duyulduğunu bildirdi.

İran Devrim Muhafızları da Hürmüz Boğazı'nda iki Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) tankerine saldırdığını ve Ürdün ile Bahreyn'deki ABD tesislerini hedef aldığını açıkladı.

Bu arada ABD ordusu, "İran'ın ticari gemilere saldırı kabiliyetini" zayıflatmayı amaçlayan hedeflere yönelik saldırıları tamamladığını açıkladı; İran devlet medyası ise üç kişinin öldüğünü bildirdi.

Petrol fiyatları yükselmeye devam ediyor; Brent ham petrolü varil başına %3'ün üzerinde artışla 86 doları aştı.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki iki petrol tankerine seyir füzeleriyle düzenlediği saldırılar sonucu bir Hint mürettebatın hayatını kaybettiğini, sekiz kişinin de yaralandığını açıkladı.

BAE'li yetkililer yaralılardan altısının Hindistan, ikisinin de Ukrayna vatandaşı olduğunu duyurdu.

Hindistan Dışişleri, İran Büyükelçisi Vekilinin bakanlığa çağrıldığını da duyurdu.

BAE'ye göre saldırı, tankerler Umman karasularındayken gerçekleşti.

Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi, iki büyük petrol tankerinin vurulduğunu ve "ciddi hasar aldığını" duyurdu.

İran Devrim Muhafızları ise "kuralları ihlal eden iki tankerin vurularak etkisiz hale getirildiğini" açıkladı.

Gerekçe olarak ise gemilerin navigasyon sistemlerini kapatması, mayınların bulunduğu bir bölgeden geçmesi ve uyarı çağrılarını karşılıksız bırakması gösterildi.

İran, ABD'yi "gemileri illegal bir rotayı kullanmaya teşvik etmekle" suçladı.

ABD Başkanı Donald Trump, 13 Temmuz'da Hürmüz Boğazı'na ablukayı geri getireceklerini açıkladı.

Trump ayrıca Körfez'den geçen tüm gemilerin taşıdıkları kargoların %20'i değerince "Körfez'i açık tutma ücreti" alabileceklerini söyledi.

İran ise buna, ABD'nin Körfez'de hiçbir rolü olamayacağını belirterek yanıt verdi.

Yüzde 20 uygulanabilir mi?

BBC'nin kıdemli dış haberler muhabiri Lyse Doucet, Trump'ın yüzde 20 geçiş ücreti açıklamasının bir sürpriz olduğunu yazdı:

"Denizcilik uzmanları, halihazırda maliyetli olan bu koridordan geçişin bir kat daha pahalı hale geleceği uyarısında bulunuyor.

"Bu ayrıca ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun sürekli tekrar ettiği, uluslararası sularda seyir için kimsenin ücret kesemeyeceği prensibine de aykırı."

Doucet, Trump'ın önerisinin yasal, siyasal ve lojistik açıdan uygulanabilirliğinin meçhul olduğunu fakat bu öneriyi yalnızca dillendirmesinin bile İran'a kendi geçiş ücretini uygulama konusunda cesaret verdiğini aktarıyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda "%20 tabii ki çok fahiş. Biz adil bir ücret belirleyeceğiz" dedi.

Müzakerelerin geleceği

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırmaya başlamasından önce küresel petrol ve gaz trafiğinin %20'si Hürmüz Boğazı'ndan geçiyordu.

Sonrasında İran'ı boğazı geçişlere kapaması, enerji fiyatlarında ve küresel enflasyonda artışa yol açtı.

Uzun süren müzakerelerin ardından ABD ve İran Haziran'da bir ateşkes imzaladı.

Ateşkes, iki ülkenin kalıcı bir anlaşmaya ulaşmak için İran'ın nükleer programının da dahil olduğu pek çok konuyu müzakere etmesi için bir zaman çizelgesi de içeriyordu.

Fakat çatışmaların tekrar başlamasının müzakereleri nasıl etkileyeceği bilinmiyor.

BBC'nin savunma haberleri muhabiri Chris Partridge, son saldırıların, Tahran'ın saldırı düzenleme kapasitesini bir kez daha gözler önüne serdiğine dikkat çekti.