Çikolata kistinin 'uzun yıllar süren' teşhisini hızlandırabilecek buluş

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Dünyada yaklaşık 190 milyon kadın endometriozis (çikolata kisti) hastası ve bu hastalığın teşhisi hâlâ çok uzun yıllar alabiliyor.

Oxford Üniversitesi'nde denenen yeni bir tarama tekniğiyse, bu hastalığın daha erken teşhis edilebilmesi için umutları artırdı.

Yeni teknik, geleneksel taramalarda genellikle gözden kaçan erken evre endometriozis bölgelerini tespit etmek için tomografi (CT) taramalarını moleküler bir izleyiciyle birlikte yapıyor.

Bilim insanları, daha geniş çaplı çalışmalarda da doğrulanması halinde, bu tekniğin kadınların yaşadıkları semptomlara daha hızlı açıklama getirilmesine yardımcı olabileceğini söylüyor.

Endometriozis dünya genelinde her 10 kadından birini etkiliyor.

Çikolata kisti de denen bu hastalık, rahim içini kaplayan dokuya benzer hücrelerin vücudun başka bölgelerinde büyümesiyle ortaya çıkıyor. Çoğu zaman şiddetli ağrılara neden olabiliyor. Tanı konulması ise ortalama dokuz yılı bulabiliyor.

Semptomları neler?

Belirtiler çok şiddetli ve çeşitli olabiliyor; çok sancılı ve yoğun adet dönemi, yorgunluk ve karın ağrısı bunlardan bazıları. Semptomlar genellikle başka hastalıkları taklit ediyor.

Kadınlar bu belirtilerin neyin işareti olduğunu bulabilmek için sık sık ultrason ve MRI da dahil birçok testlere giriyor.

Oxford Üniversitesi'ndeki çalışmanın baş araştırmacısı Dr. Tatjana Gibbons, "Bu standart taramalar hastalığı her zaman teşhis edemiyor ve genellikle hastalığın çok ileri seviyesinde oluşan değişimleri fark ediyor" diyor.

"Bu, görüntülü tarama sonuçları normal olduğu söylenen birçok kadının semptomlarla yaşamak zorunda kalması anlamına geliyor.

"Erken teşhis bu insanların karar almalarına ve hayatlarıyla ilgili bir plan yapmalarına yardımcı olabilir."

'Çok uzun bir yolculuk'

Adet Sağlığı Projesi adlı yardım kuruluşunun kurucu ortağı Gabriella Pearson'a, 10 yılı aşkın süre giderek kötüleşen belirtiler ve bir dizi yanlış teşhisin ardından, 23 yaşındayken endometriozis teşhisi kondu.

Şu a 33 yaşında olan Pearson, "eğer o dönemde sözü dinlenmiş ve hastalığı teşhis edilmiş olsaydı, şu an çok farklı bir durumda olabileceğini" söylüyor.

Endometriozis Pearson'ın bağırsaklarını, mesanesini ve yumurtalığını etkilemiş ve kalıcı hasar bırakmış.

"Ağrılar ve komplikasyonlar yüzünden kariyerimde ilerleyemedim ve üniversiteye gidemedim" diyor.

"Ruh sağlığı, maddi durum, iş yaşamı ve doğurganlık üzerinde de zincirleme etkisi var. Bu yüzden insanlar ne kadar erken teşhis alırsa, genç yaşlardan itibaren daha kaliteli bir yaşam sürme ihtimalleri artar."

Pearson onu yataklara düşüren ve acıyla kıvrandıran adetleri başladığında 10 yaşındaydı.

Yıllar geçtikçe yediği her şey midesini ağrıtır oldu.

Ona önce bunların "kadın olmanın bir parçası" olduğu; daha sonra bu semptomların huzursuz bağırsak sendromu ya da stresle bağlantılı olabileceği söylendi.

Ona endometriozis olma ihtimalinin yüksek olduğunu söyleyen bir aile hekimi bulana kadar, altı yıl boyunca birçok doktora gidip gelmek zorunda kaldı.

"Bu çok uzun bir yolculuktu ve görsel tarama yöntemlerinin doğruluğunun çok daha yüksek olmasına ihtiyacımız var.

"Taha tutarlı ve güvenilir, hastanın bedenine daha az müdahale eden bir teşhis yöntemini hak ediyoruz.

"Ben özellikle bedenimi çok istila eden ultrason konusunda çok zorlandım, çok acı vericiydi."

Ultrason sonuçları farklı doktorlardan farklı yorumlar aldı.

Yıllar sonra, vücudunda neler olup bittiğini gerçekten bilme ihtiyacı duyduğu için, kesin tanı almak amacıyla laparoskopi oldu.

Bulgular 'heyecan verici'

Kesin tanı konmadan kadınlara bazı tedaviler tavsiye edilebiliyor olsa da, o dönemde kesin bir tanı alabilmenin tek yolu laparoskopiymiş. Bu karın bölgesine açılan küçük kesiklerden kamera sokulmasıyla yapılan bir operasyon.

Oxford Üniversitesi'nin araştırmasında doğrulanmış ya da şüpheli endometriozisi olan 19 kadının, marasiclatide adı verilen bir moleküler izleyicinin enjeksiyonu ile birlikte tomografisi çekildi. Tomografi sürecinde verilen bu madde, yeni kan damarlarının oluştuğu bölgelere tutundu. Bı bölgelerin erken endometriozis büyümesinin kilit bir parçası olduğu düşünülüyor.

Yeni teknik, endometriozis varlığı ya da yokluğu hakkında 16 kadına doğru teşhis koydu.

Ayrıca, daha sonra yapılan operasyonla endometriozis hastası olduğu kesinleşen 1 7 vakanın 14'ünü de zaten bu teknik saptamıştı.

Dr. Gibbons bulguların heyecan verici olduğunu söylüyor.

"Bu teknik özellikle yüzeysel peritoneal endometriozis için [hastalığın erken bir formu olduğu düşünülüyor] için son derece umut verici bir tanı ve izleme aracı sunuyor".

Bu türün en yaygın ancak teşhis edilmesi en zor endometriozis tipi olduğu belirtiliyor.

Edinburgh Üniversitesi'nden jinekolog ve araştırmacı Dr. Lucy Whitaker bu son araştırmada yer almıyor, ancak "yeni ve daha az müdahaleci görüntüleme tekniklerine çok ciddi bir ihtiyaç var" diyor.

"Bu ön veriler çok heyecan verici ve daha çok araştırma gerektiriyor. Doğrulanırsa, daha erken bir aşamada müdahale etmeye, daha erken tanıya ve potansiyel olarak daha erken tedavi görmeye başlamasına fırsat sunar."

Yeni teknik hastalığın zamanla nasıl değiştiği ve farklı tedavilerin nasıl işlediğini takip etme anlamında da rol oynayabilir.

Dr. Whitaker ayrıca tomografi ve moleküler izleyicinin hastayı radyasyona maruz bıraktığı ve laparoskopinin riskleriyle karşılaştırırken bunun da dikkate alınması gerektiğini de ekliyor.

Çalışma, Oxford Üniversitesi'ndeki Nuffield Kadın ve Üreme Sağlığı Bölümü ile Serac Healthcare tarafından yürütüldü ve Lancet Obstetrics, Gynaecology and Women's Health (Lancet Doğum Bilimi, Jinekoloji ve Kadın Sağlığı) dergisinde yayımlandı.

Çikolata kistinin belirtileri neler olabilir?

Bu habere Vicki Loader de katkıda bulunmuştur.