İngiltere Başbakanı Starmer istifa baskısı altında: 'Bilgi benden gizlendi'

İngiltere'de cinsel saldırı suçları hükümlüsü Jeffrey Epstein ile ilişkileri ifşa olan Peter Mandelson'ın İngiltere'nin ABD Büyükelçisi olarak atanması nedeniyle başlayan tartışmalar devam ediyor.

Guardian gazetesi 16 Nisan'da Mandelson'ın göreve başlamadan önce yapılan güvenlik taramalarından geçemediğini, buna karşın dışişleri bakanlığının bunu görmezden geldiğini yazdı.

Haber üzerine, başbakanlık hızla harekete geçti ve dışişleri bakanlığının en üst düzey bürokratı Olly Robbins görevden alındı.

İngiltere Başbakanı Sir Keir Starmer 20 Nisan'da Avam Kamarası'nda yaptığı açıklamada bakanlık yetkililerinin, Mandelson'ın ABD büyükelçiliği görevi için yapılan güvenlik incelemesinden ilk aşamada geçemediği bilgisini kendisinden kasıtlı ve tekrar tekrar gizlediğini öne sürdü.

Milletvekillerine yaptığı açıklamada Starmer, bu durumdan haberdar olsaydı atamayı gerçekleştirmeyeceğini söyledi ve "Peter Mandelson'ı atamamalıydım. Bunun için sorumluluğu alıyorum ve yeniden özür diliyorum" dedi.

Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch ise başbakanın istifa etmesi çağrısında bulundu. Badenoch, Starmer'ın "sorumluluk almak yerine personelini ve yetkilileri suçladığını" söyledi.

Starmer'ın daha önce Avam Kamarası'nda atama sürecinde "tüm usullerin eksiksiz uygulandığını" söylediğini hatırlatan Badenoch, başbakanın "en kısa sürede önceki beyanını düzeltmesi gerektiğini" savundu.

Bakanlık Kuralları'na göre, parlamentoyu bilerek yanıltan bakanların istifa etmesi beklenirken, istemeden yapılan hataların ise "en kısa sürede" düzeltilmesi gerekiyor.

Peter Mandelson Aralık 2024'te ABD büyükelçisi olarak açıklanmıştı.

10 Şubat 2025'te göreve başlayan Mandelson, yedi ay sonra, hüküm giymiş cinsel suçlu Jeffrey Epstein ile bağlantıları nedeniyle görevden alındı.

Şubat ayında da Starmer'ın en yetkili danışmanı Morgan McSweeney, Mandelson olayı ile ilgili tartışmaların ışığında görevden ayrılmak zorunda kalmıştı.

Starmer bu dönemdeki istifa çağrılarına "Görevimden vazgeçmeyeceğim" diyerek yanıt vermişti.

Mandelson nasıl atandı?

Kabine Ofisi'ne bağlı İngiltere'nin güvenlik soruşturması kurumu, inceleme sürecine Aralık 2024 sonunda başladı ve 28 Ocak 2025'te en yüksek güvenlik izninin verilmemesi yönünde tavsiyede bulundu.

Ancak dışişleri bakanlığı yetkilileri bu tavsiyeye karşı çıkarak Mandelson'a onay verdi.

Başbakan açıklamasında, bu durumun kendisine bildirilmesi gereken birçok an olduğunu söyledi.

Bunlar arasında Mandelson'ın atanması, görevden alınması ve Starmer'ın güvenlik inceleme sürecine yönelik inceleme başlatması da yer alıyor.

Starmer, İngiltere'de kamu bürokrasisinin o dönemki en üst düzey yöneticisi olan Chris Wormald'ın da bu durumdan haberdar edilmesi gerektiğini belirterek bunun yapılmamış olmasını "hayret verici" olarak nitelendirdi.

Ayrıca Dışişleri Bakanı Yvette Cooper'ın da geçen Eylül ayında parlamentoda Dış İlişkiler Komitesi'sine yanıt verirken bu bilgiden habersiz olmasının "kesinlikle affedilemez" olduğunu söyledi.

Starmer, milletvekillerine "Bu bilginin benden saklanması yönünde kasıtlı bir karar alındı" dedi.

"Bu bir iletişim eksikliği değildi. Bir hata da değildi. Bu bilgi, birçok kez bilinçli şekilde paylaşılmadı."

Başbakan, güvenlik incelemesiyle ilgili "hassas ve kişisel bilgilerin" korunması gerektiğini kabul etmekle birlikte, bakanlara genel tavsiyenin iletilmemesi gerektiği görüşünü reddetti.

Starmer, ilk açıklamasında Robbins'in adını vermedi. Ancak doğrudan soruya yanıt verirken, Robbins'in görüşünün "bu bilgiyi kendisine iletmesine izin verilmediği" yönünde olduğunu aktardı.

Robbins kendisini nasıl savundu?

Guardian'daki haber üzerine Dışişleri Bakanlığı'ndaki görevinden alınan Robbins 21 Nisan Salı sabahı Avam Kamarası Dış İlişkiler Komitesi'nin sorularını yanıtladı.

Geçen yıl Ocak ayında göreve başladığını hatırlatan Robbins, görevi devraldığında Başbakanlık'tan (No. 10) Mandelson'ın "mümkün olan en kısa sürede göreve başlayıp ABD'de bulunması gerektiği" yönünde "çok güçlü bir beklenti" olduğunu söyledi.

Güvenlik soruşturması sürecine ilişkin olarak Robbins, No 10'da Mandelson'ın güvenlik iznine yönelik "genel olarak küçümseyici bir yaklaşım" bulunduğunu ve Kabine Ofisi'nin de "Mandelson'ın statüsünün bu süreci gereksiz kılabileceği" yönünde bir tutum benimsediğini ifade etti.

Buna karşın Robbins, kendi biriminin süreci "titizlikle" yürüttüğünü ve incelemenin "her zamanki yüksek standartlarda" tamamlandığını vurguladı.

Başbakanlık Ofisi ise Mandelson'la ilgili yürütülen güvenlik soruşturmasına "küçümseyici" bir yaklaşım sergilendiği iddialarını reddetti.

Başbakanlık sözcüsü, "Bir atama süreci hakkında güncelleme talep etmek ile güvenlik soruşturmasını küçümsemek arasında açık bir fark var" ifadelerini kullandı.

Robbins, güvenlik soruşturmasını yürüten kurumun Mandelson'ı "sınırda bir vaka" olarak değerlendirdiğini ve güvenlik izninin verilmemesi yönünde "eğilimli" olduğunu kendisine aktardığını ancak Dışişleri Bakanlığı'nın tespit edilen risklerin "yönetilebilir veya azaltılabilir" olduğuna karar verdiğini söyledi.

Mandelson'a güvenlik izni verilmemesi durumunda bunun hükümet üzerindeki etkisinin ne olacağı sorusuna Robbins, "Bunun son derece zor olacağını düşünüyorum" yanıtını verdi.

Robbins ayrıca, başbakanlar da dahil olmak üzere üst düzey siyasetçilerin, bir kişinin güvenlik soruşturmasından geçemediğini bilme hakkı olduğunu belirtti.

Ancak üst düzey yetkililer ile bakanlar arasında "sürekli bir bilgi paylaşımı" bulunmadığını vurgulayan Robbins, güvenlik soruşturması ekiplerinin Mandelson hakkındaki endişelerini başbakanlığa iletmeyi "kesinlikle düşünmediğini" ve sistemin "gizli kalması gerektiğini" söyledi.

İşçi Partisi ne diyor?

Parlamentoda çok sayıda İşçi Partili milletvekili de eleştirel konuşmalar yaptı.

Geçen hafta bazı İşçi Partililer Başbakan'ı eleştirmekte isteksizken, bir milletvekili BBC'ye yaptığı açıklamada Starmer'ın performansını "berbat" olarak nitelendirdi ve parti içindeki havanın "çok kötü" olduğunu söyledi.

İşçi Partisi milletvekili Chris Hinchliff, güvenlik tavsiyesinin tek bir üst düzey bürokratın "kişisel kararıyla" yok sayılmasının "inanılmaz" olduğunu belirtti.

Hinchliff, bunun yerine "Downing Street'ten gelen siyasi baskı" olabileceğini öne sürdü.

Bir diğer İşçi Partili milletvekili Neil Duncan-Jordan ise Mandelson'ın "böylesine önemli bir görev için neden düşünüldüğünü" sorguladı.

Starmer ise Epstein ile olan bağlantılarının o dönemde kamuoyunca bilinen eski bakan Mandelson'ın atanması için Downing Street'ten herhangi bir baskı yapılmadığını savundu.

Öte yandan, Starmer'a Mandelson'ın atanmasından önce güvenlik incelemesinden geçirilmesi yönünde tavsiye verildiği de ortaya çıktı.

Geçen ay yayımlanan resmi bir belgede, dönemin en üst düzey kamu görevlisi Simon Case, Mandelson atanmasından bir ay önce Starmer'a yazdığı mektupta, siyasi atamaların aday kesinleşmeden önce güvenlik onayından geçmesi gerektiğini belirtmişti.

Starmer ise güvenlik incelemesinin genellikle atama yapıldıktan sonra ve görev başlamadan önce tamamlanmasının normal olduğunu savundu.

Başbakan, Mandelson'ın görevden alınmasının ardından süreci değiştirdiğini ve artık güvenlik incelemesi tamamlanmadan hiçbir atamanın açıklanamayacağını söyledi.

Ayrıca Dışişleri Bakanlığı'nın güvenlik izni konusunda son kararı verme yetkisi de geçen hafta askıya alındı.

Liberal Demokrat lider Ed Davey, bu durumu "felaket bir muhakeme hatası" olarak nitelendirerek Başbakan'ın istifa etmesi gerektiğini söyledi.

Reform UK ve Yeşiller Partisi de görevden ayrılması çağrısında bulunduğu Starmer'ı Mandelson'ın güvenlik süreci konusunda yalan söylemekle suçladı.

Peter Mandelson kimdir?

Peter Mandelson, İngiltere siyasetinin en etkili ve tartışmalı figürlerinden biri.

Mandelson hem özellikle hükümetteki üst düzey görevleri hem de siyasi strateji becerisiyle İşçi Partisi, hükümet ve Avrupa Birliği'nde önemli görevler üstlenmiş bir isim.

2008'de İngiltere'de Lordlar Kamarası'na atandı ve "Lord Mandelson" unvanını aldı. Ancak Epstein skandalı üzerine Lordlar Kamarası ve İşçi Partisi üyeliğinden istifa etmek zorunda kaldı.

Mandelson, Epstein ile bağlarının ABD'de yayımlanan belgelerde ortaya çıkmasının ardından, atanmasından yedi ay sonra, Eylül 2025'te ABD Büyükelçiliği görevinden alındı.

Mandelson şu anda Epstein'e hükümet belgelerini sızdırdığı şüphesiyle polis soruşturması altında.

BBC'nin edindiği bilgiye göre Mandelson, herhangi bir şekilde suç teşkil eden bir eylemde bulunmadığını ve mali kazanç motivasyonuyla hareket etmediğini söylüyor.

Starmer daha önce de Mandelson'ı göreve atadığı için özür dilemiş, eski büyükelçiyi Epstein ile bağları konusunda "bir dizi yalan uydurmakla" suçlamış ve nasıl atandığına dair belgeleri yayımlayacağını vaat etmişti.

Epstein ve Mandelson arasındaki e‑postalar, ikilinin sıcak ilişkilerini ve mali bağlantılarını, bazı özel fotoğraflar eşliğinde gözler önüne sermişti.

Mandelson, Epstein'in talebi üzerine ABD hükümeti nezdinde bankacılık kuralları konusunda lobi yapmakla ve Amerikan yönetimine gizli bazı belgeleri sızdırmakla suçlanıyor.

Belgeler, Mandelson'ın 2009 yılında dönemin İngiltere Başbakanı Gordon Brown'a verilen bir ekonomi brifinginin detaylarını Epstein'e ilettiğini de gösteriyor.

Epstein, 2008'de Florida'da "reşit olmayan bir kişiden fuhuş talep etmek" suçundan 18 ay hapis cezasına çarptırılmıştı.

Dosyalarda yayınlanan banka dekontlarına göre Epstein, Mandelson ile bağlantılı hesaplara en az 75 bin dolar ödeme yapmış görünüyor.