واکنشها در ایران به تفاهمنامه ایران و آمریکا؛ از حمایت دو رئیس جمهور سابق تا «سکوت آن یک نفر»
منبع تصویر، Getty Images
انتشار خبرهای امضای «یادداشت تفاهم اسلامآباد» بین روسای جمهور ایران و آمریکا و محتوای آن، واکنشهای بسیاری از جمله در رسانهها، خبرگزاریها و کانالهای تلگرامی به دنبال داشته است و افراد شناختهشده سیاسی و کارشناسان به تحلیل آن پرداختهاند.
با اینکه بعضی از مقامات فعلی و پیشین جمهوری اسلامی از متن تفاهمنامه و هيئت مذاکرهکننده حمایت کردند، به نظر میرسد مخالفان که در مهمترینشان سران و طرفداران «جبهه پایداری» هستند با سکوت و تردید با متن این تفاهمنامه برخورد کردند.
به خصوص که مقامات عالیرتبه جمهوری اسلامی در این روزها بارها به حامیان حکومت درباره بروز تفرقه و دودستگی هشدار دادهاند.
منبع تصویر، Getty Images
از هشدار تا «نیاز به تنفس»
در بین موافقان تفاهمنامه ایران و آمریکا، نام دو رئیس جمهور پیشین ایران به چشم میخورد.
حسن روحانی، روز پنجشنبه در یادداشتی این تفاهمنامه را ستود و نوشت: «گام نخست موفقیت، با تدابیر شورای عالی امنیت ملی و رهبری نظام، به اعلان پایان جنگ و تفاهم اولیه انجامیده است.»
او در ادامه هشدار داده است: «دو ماه پیش رو که در تفاهم اولیه برای ادامه مذاکرات پیشبینی شده است، روزهای حساس و سرنوشتسازی برای ایران و منطقه است.»
پیش از او محمد خاتمی هم در بیانیهاش از تفاهمنامه استقبال کرده و نوشته بود: «باید از گام بلند و شجاعانهای که برای امضای تفاهمنامه برداشته شد، بهجد خشنود بود.»
در دوران این دو رئیس جمهور تلاشها و مذاکرات فراوانی برای حل اختلافات ایران و آمریکا بر سر مسائل هستهای انجام گرفت که به قراردادهای سعدآباد و برجام منجر شد اما در نهایت اختلاف و رقابت بر سر مسائل منطقهای و اتمی بین دو کشور تا دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ و جنگ چهل روزه ادامه یافت.
گزیدهای از مهمترین خبرها، گزارشهای میدانی و گفتوگوهای اختصاصی را هر هفته در ایمیل خود دریافت کنید.
اینجا مشترک شوید
پایان % title %
محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات دولت روحانی، از دیگر شخصیتهایی بود که از تفاهمنامه استقبال کرد و در کانال تلگرامی خود نوشت: «دغدغه کسانی که در مخالفت با توافق پیشرو با آمریکا، با همه وجود فریاد میزنند قابل درک است. آنها معتقدند که ترامپ به یک فرصت تنفس نیاز دارد و این توافق، پنجره فرصتی مناسبی به او خواهد داد و او پس از این تنفس و تجدید قوا، این بار پر قدرتتر به سراغ ایران خواهد آمد. این را تجربه دو جنگ اخیر به ما اثبات کرده است.»
او در ادامه یاداشت کوتاه خود آورده است: «مسئله مطرح نشده این است که آیا ما هم به این تنفس نیاز داریم یا خیر، ظاهرا پاسخ مثبت است. هم به لحاظ نظامی و هم اقتصادی، ما هم نیازمند این تنفسیم.»
احمد زیدآبادی، روزنامهنگار در یادداشتی کوتاه در روزنامه هممیهن این تفاهمنامه را «آغاز رویکرد تازهٔ دوجانبه» خوانده و نوشته است: «مهمترین بند تفاهمنامه، همان بند اول آن است که بر پایان دائمی جنگ و درگیری نظامی بین آمریکا و متحدان آن با ایران و متحدانش تأکید میکند. این به معنای خارج شدن دو طرف از دایرهٔ خصومت معطوف به برخورد با یکدیگر است.»
آقای زیدآبادی در ادامه به مخالفان آمریکایی تفاهمنامه هم اشاره کرده و نوشته است: «به نظرم منتقدان تفاهمنامه در بین اعضای حزب دموکرات آمریکا با کوتهبینی از دیدن این واقعیت غافل ماندهاند و سخن به گزاف میگویند.»
در روزهای اخیر عدهای از اعضای حزب دموکرات به تفاهم نامه بین ایران و آمریکا انتقاد کردند.
از جمله نانسی پلوسی، رئیس پیشین مجلس نمایندگان آمریکا از حزب دموکرات در پستی در شبکه اجتماعی ایکس با اشاره به توافق باراک اوباما با ایران که آن را «ماهرانه» توصیف کرد، نوشت: «ترامپ آن توافق را پاره کرد و به جنگی رفت که به قیمت از دست دادن جان ۱۳ سرباز آمریکایی شجاع، افزایش قیمت بنزین و امضای "شکستی" که میلیاردها دلار برای مالیاتدهندگان هزینه دارد، تمام شد.»
منبع تصویر، Getty Images
«ممکن است عالی نباشد»
در این میان به نظر میرسد مخالفان تفاهمنامه فعلا سکوت کردهاند، هرچند آنان پیش از علنی شدن مفاد تفاهم و امضای آن بارها مخالفت خود با هرگونه توافق را در تجمعات خیابانی و سخنرانیها اعلام کرده بودند. حمید رسایی نماینده مجلس و از چهرههای شناختهشده جریان مخالف گفته بود: «تجمعات و مبارزه تنها با محو کامل اسرائیل از روی زمین به پایان خواهد رسید.»
اگرچه مدتها است که از سعید جلیلی، شناختهترین فرد جبهه پایداری و مخالف همیشگی توافق و تفاهم با غرب صدایی شنیده نمیشود، اما چند روز پیش محمدمهدی میرباقری، پدر معنوی جبهه پایداری و از حامیان آقای جلیلی، درباره توافق احتمالی گفته بود: «اینکه خیال کنیم در نهایت، یک چیز خیلی بد از آن در میآید، من چنین گمانی ندارم. ممکن است عالی نباشد، ولی اینکه ما خیال کنیم یک چیز ضعیفی خواهد بود و خیلی نگران بشویم، خیر. بنابراین، نگران و مضطرب نباشید و پمپاژ اضطراب نکنید.»
آقای میرباقری در انتخابات ریاست جمهوری سالهای ۱۳۹۲ و ۱۴۰۳ از سعید جلیلی حمایت کرده بود.
در شماره پنجشنبه روزنامه هممیهن معاون سردبیر این روزنامه از قول یک نماینده مجلس، به طور تلویحی به مخالفت آقای جلیلی با تفاهمنامه اشاره کرده است.
مهرداد خدیر در یادداشتاش نوشته است: «منان رییسی، نماینده قم در مجلس شورای اسلامی گفته "تا آنجا که اطلاع دارم فقط یک نفر در شورای عالی امنیت ملی به توافقنامۀ ایران و آمریکا رأی نداده و بقیه موافقت کردند. در حالی که رهبری الزام موافقت ۷۵ درصد اعضای شورا را مطرح کرده بودند و به دستور ایشان نظامیها هم در این رأیگیری شرکت کردند و تنها همان یک نفر مخالف بود."»
به نوشته آقای خدیر: «بهسادگی میتوان حدس زد آن یک نفر کسی نمیتواند باشد جز آقای سعید جلیلی، رقیب آقای پزشکیان در انتخابات دو سال قبل. پارسال که همین موقع جنگ درگرفت بعضیها گفتند: خوب، جلیلی هم بود جنگ میشد دیگر. اما نگفتند که در صورت چیرگی آن طیف آیا بعد از ۱۲ روز تمام میشد یا نه.»
حسین شریعتمداری سردبیر روزنامه کیهان که پیش از این هم با آتش بس مخالفت کرده بود، روز گذشته در ستون نکته این روزنامه با بیان اینکه «اصل درگیری، تغییرناپذیر است» نوشت: «این درگیری فقط هنگامی پایان میپذیرد که یکی از دو طرف درگیر، تغییر ماهیت بدهد. یا ایران اسلامی تسلیم خواستههای نظام سلطه بشود و یا نظام سلطه از خوی استکباری خود دست بکشد و به قول امام راحل، "و یا این که آمریکا از خر شیطان پیاده شود".»
حسین شریعتمداری پیش از این در یادداشتی با تیتر«به جای آتشبس، باید این سگ هار را خفه کنیم» آتشبس را «هدیهای چندجانبه به دشمن» دانسته و گفته بود: «هیچ تضمینی وجود ندارد که آمریکا به عهد خود پایبند بماند.»
