«۴۵ روز زندان» و دیپورت از بلاروس؛ «کا‌گ‌ب مرا به‌خاطر شادی از مرگ خامنه‌ای و حمایت از رضا پهلوی بازجویی کرد»

نمای نزدیک از مصاحبه خاطره خدادادی نشسته در فضای داخلی. او روی صندلی تیره قرار دارد و پیراهن سفید دکمه‌دار پوشیده است. پس‌زمینه شامل دیوار روشن با قاب‌بندی کلاسیک و یک درِ خاکستری در سمت راست است. نور یکنواخت و ملایم از جلو به صورت تابیده شده است.
توضیح تصویر، خاطره خدادادی دانشجوی رشته دندان‌پزشکی در بلاروس می‌گوید پس از ۴۵ روز بازداشت، به دلیل اظهارنظرهای سیاسی علیه حکومت ایران دیپورت شده است
    • نویسنده, سروش پاکزاد
    • شغل, بی‌بی‌سی
  • منتشر شده در
  • زمان مطالعه: ۱۵ دقیقه

یافته‌های بی‌بی‌سی بر اساس بررسی شواهد و گفتگو با چند معترض ایرانی ساکن بلاروس نشان می‌دهد تعدادی از معترضان ایرانی که در شبکه‌های اجتماعی علیه حکومت ایران اظهارنظر کرده‌ بودند،‌ پس از آتش‌بس توسط کا‌گ‌ب (دستگاه امنیتی بلاروس) بازجویی شده و تعدادی از آن‌ها زندانی و دیپورت شده‌اند.

آن‌ها سفارت ایران در بلاروس را متهم می‌کنند که دستگاه امنیتی بلاروس را بعنوان ابزاری برای آزار و شکنجه شهروندان ایران به کار گرفته است.

خاطره خدادادی، دانشجوی دندان‌پزشکی در بلاروس در گفتگو با بی‌بی‌سی گفت که پس از «۴۵ روز زندان» از بلاروس دیپورت شده است.

سامان (نام مستعار) ایرانی دیگری است که می‌گوید «پس از بازجویی و دو هفته انفرادی» از بلاروس دیپورت شده است.

آن‌ها اکنون در یک کشور سوم به سر می‌برند و در گفتگوی اختصاصی با بی‌بی‌سی، آنچه بر آن‌ها گذشته است را بازگو کرده‌اند.

این افراد که می‌گویند ارتباط و آشنایی با هم ندارند، هردو در یک گروه تلگرامی ایرانیان بلاروس اظهار نظر می‌کردند و فکر می‌کنند این اظهارنظرها منجر به بازداشتشان شده است.

خاطره خدادادی می‌گوید در دوران اعتراضات و جنگ در حساب اینستاگرام خصوصی‌اش محتواهایی درباره کشته‌شده‌های اعتراضات و در مخالفت با حکومت ایران می‌نوشت و از شاهزاده رضا پهلوی حمایت می‌کرد و پست‌هایی نیز در مخالفت با اسلام و نمادهای آن منتشر می‌کرد.

او می‌گوید به خاطر عقایدی که علیه حکومت ایران و اسلام داشت با دانشجویان خارجی طرفدار حکومت ایران درگیر شد و معتقد است این درگیری‌ها در بازداشتش نقش داشت.

او می‌گوید «همزمان با کشتار ۱۸ و ۱۹ دی، هم‌دانشگاهی‌های لبنانی‌ در اینستاگرام‌شان عکس‌های خامنه‌ای را منتشر می‌کردند و من به آنها اعتراض می‌کردم. وقتی که جنگ شد من خیلی خوشحال شدم.»

به گفته خانم خدادادی، پستی که پس از کشته شدن رهبر ایران منتشر کرد و در آن از «پایان کمک‌های ایران به فلسطین و لبنان نوشت» باعث بالاگرفتن بحث و جدال او با هم‌دانشگاهی‌های خارجی شیعه در دانشگاه شد. به گفته خاطره خدادادی، در پی ضبط صدای او توسط یکی از آن‌ها و ارسالش به مسئولان، چند نفر از مدیران و کارکنان دانشگاه با او جلساتی گذاشتند.

«از من پرسیدند چرا رضا پهلوی؟ چرا مخالف اسلام هستی؟ چرا مخالف جمهوری اسلامی هستی؟ خب من هم روی حرفم ماندم و نظراتم را با شجاعت گفتم و همچنین گفتم که من نمی‌توانم سکوت کنم. من با این مردم زندگی کردم و نظرشان را می‌دانم و الان که آنها اینترنت ندارند، من نظر آنهایی را که می‌شناسم بازگو می‌کنم.»

رد شدن از پست YouTube
اجازه نشان دادن محتوای Google YouTube را می دهید؟

این مطلب شامل محتوایی از Google YouTube است. قبل از بارگیری این محتوا از شما اجازه می گیریم، زیرا ممکن است این سایت ها از کوکی ها و یا سایر انواع فن آوری استفاده کنند. می توانید سیاست Google YouTube را درباره کوکی ها و سیاست مربوط به حفظ حریم خصوصی را پیش از موافقت بخوانید. برای دیدن این محتوا روی "موافقت و ادامه"‌کلیک کنید.

توضیح: بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست. محتوای YouTube ممکن است شامل آگهی باشد.

پایان پست YouTube

یک تصویر کلاژی از سه استوری شبکه اجتماعی در کنار هم.
در بخش سمت چپ، تصویری از خبر کشته شدن علی خامنه‌ای با عکسی از او با پس‌زمینه تیره دیده می‌شود. روی تصویر خاطره به انگلیسیی نوشته از «حالا به بعد برای لبنان و فلسطین پول بی‌پول»رهمراه با چند ایموجی خنده قرار عکس سمت راست تصویر، بازنشر پستی از شاهزاده رضا پهلوی دیده و نقل قولی که از او که نوشته شده «ایرانیان هرگز مدل بزک شده با پوششی جدید از این رژیم را نخواهند پذیرفت...»

منبع تصویر، Khatereh Khodadadi- social media

توضیح تصویر، خانم خدادادی می‌گوید به خاطر اظهارنظرهایی که در اینستاگرام و تلگرام علیه حکومت ایران و سیاست‌هایش در لبنان و فلسطین، منتشر می‌کرد با دانشجویان خارجی طرفدار حکومت ایران درگیر شد و آن‌ها او را به دانشگاه و سفارت ایران گزارش کردند.
از % title % عبور کنید و به ادامه مطلب بروید
خبرنامه بی‌بی‌سی فارسی

گزیده‌ای از مهم‌ترین خبرها، گزارش‌های میدانی و گفت‌وگوهای اختصاصی را هر هفته در ایمیل خود دریافت کنید.

اینجا مشترک شوید

پایان % title %

او می‌گوید در پاسخ به هشدار مدیران دانشگاه درباره احتمال دیپورت، با اشاره به کشته شدگان اعتراضات ایران گفت جانش عزیزتر از آنها نیست، «اگر اتفاقی برایم بیفتد اشکالی ندارد، صدای مردمم بودم.»

بلاروس در منطقه اروپای شرقی بعنوان یکی از متحدان اصلی روسیه به شمار می‌رود و بنا به گزارش سازمان‌های حقوق بشری، منتقدان روسیه و رهبران گروه‌های مخالف در بلاروس به خاطر اظهارنظرهای خود بازداشت می‌شوند.

در جریان جنگ اخیر ایران، سفارت‌خانه‌های این کشور در شبکه‌های اجتماعی بازتاب دهنده دیدگاه حکومت بوده‌اند و بسیاری از ناظران، عملکرد دیجیتال آنها در زمینه جنگ تبلیغاتی را بسیار کارآمد ارزیابی کردند.

حساب‌ شبکه‌های اجتماعی سفارت ایران در بلاروس نشان می‌دهد این سفارتخانه در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل، محتوای تبلیغاتی حکومت را فعالانه بازنشر می‌کرد و سفیر ایران با مقامات ارشد دولت وزارت خارجه بلاروس دیدارهای متعددی داشته است و روابط نزدیک ایران با این کشور را تثبیت کرده است.

در اینستاگرام سفارت ایران کلیپ‌های متعددی از گزارش‌ خبرنگار تلویزیون دولتی بلاروس در ایران نیز دیده می‌شود.

کلاژ از دو تصویر. در بخش سمت چپ، یک تابلو روی دیوار با عنوان «بهترین دانشجویان» دیده می‌شود. زیر این عنوان، مجموعه‌ای از عکس‌های پرسنلی در اندازه‌های یکسان چیده شده‌اند. که عکس خاطره در رتبه دوم قرار دارد. در بخش سمت راست، خاطره پشت یک میز در محیطی شبیه آزمایشگاه نشسته است. او لباس روشن (مانند روپوش یا کت سبک) بر تن دارد و روی میز تعدادی کاغذ با دست‌نوشته‌ها قرار گرفته است. در پس‌زمینه، یک درِ نیمه‌باز، دیوارهای روشن، و یک پوستر آموزشی با نوشته‌های سبزرنگ دیده می‌شود. نور محیط طبیعی و یکنواخت است.

منبع تصویر، Khatereh Khodadadi

توضیح تصویر، تصویری از اعلامیه روی دیوار دانشگاه دولتی بلاروس که نشان می‌دهد خاطره خدادادی از دانشجویان ممتاز این دانشگاه بوده است

هفته آخر فروردین ماه، ماموران کا‌گ‌ب (دستگاه امنیتی بلاروس) به خانه خاطره خدادادی و سامان (نام مستعار) مراجعه کردند.

خانم خدادادی می‌گوید صبح روز ۱۴ آوریل (۲۵ فروردین) چند مامور کا‌گ‌ب با صورت‌های پوشیده به او گفتند باید برای پاسخ به چند سوال با آن‌ها برود: «از آن‌ها خواستم صبر کنند تا آماده شوم، پایشان را لای در گذاشتند و آمدند تو و حتی اجازه ندادند که یک لباس مناسب در اتاقم به تنهایی بپوشم و جلوی ماموران مرد لباس عوض کردم… خانه‌ام را تفتیش کردند و گوشی‌های موبایلم را گرفتند. به من گفتند که تفنگ، اسلحه داری؟ پرچم داری در خانه؟ چی داری؟ گفتم که نه، چرا باید همچین چیزی داشته باشم؟»

سامان می‌گوید وقتی صبح با مشت به در کوبیدند از چشمی نگاه کرد و با دیدن مردان نقاب داری که نامش را صدا می‌زدند حدس زد که پلیس باشد. او به بی‌بی‌سی گفت: «سریع تلگرام و اینستاگرام را از روی گوشی پاک کردم ولی فراموش کردم که حساب اینستاگرامم روی لب‌تاپ وصل است...».

هر دو مصاحبه شونده در یک ساختمان متروکه بازجویی شدند و از آن‌ها خواسته شد درباره پست‌هایی که در مخالفت با جمهوری اسلامی منتشر کرده بودند جواب دهند. سامان تصمیم گرفت مسئولیت انتشار پست‌های سیاسی را نپذیرد و بگوید هک شده. خاطره اما، روی حرفش ایستاد.

مطرح شدن «مدرسه میناب» توسط بازجوی کا‌گ‌ب

نیمکت‌های مدرسه که روی آن عکس کودکان کشته شده میناب دیده می‌شود. یک تخته سیاه که روی آن نوشته شده درست امروز دفاع از میهن. بر دیوار به انگلیسی نوشته شده آمریکا این دانش‌آموزان را کشته است.

منبع تصویر، Getty Images

توضیح تصویر، در ماه‌های گذشته کودکان کشته شده در مدرسه شجره طیبه میناب، نماد غیرنظامیان کشته شده بر اثر حملات آمریکا و اسرائیل شده‌اند و تصاویر و نمادهای آن‌ها در یادبودهای مختلف رسمی و غیررسمی در داخل و خارج از کشور به چشم می‌خورد.

خانم خدادادی می‌گوید: «با تصور اینکه زود آزاد می‌شوم، با اعتماد به نفس روی صندلی نشستم و پاهایم را روی هم انداختم. مامور نقاب داری که پشت میز پای لب‌تاپش نشسته بود با پرخاش به من گفت پاهایت را بینداز پایین! مگر نمی‌دانی کجا هستی؟»

او می‌گوید پس از بازجویی مفصل درباره زندگی شخصی و دیدگاه‌های سیاسی‌اش، بازجو نظرش درباره جنگ را پرسید: «با اشاره به کشته شدن علی خامنه‌ای و دیگر سران حکومت گفتم خوشحالم چون آدم‌های بد دارند کشته می‌شوند. او پرسید پس غیرنظامی‌ها و بچه‌های مدرسه میناب چه؟»

خانم خدادادی مطرح شدن کودکان مدرسه میناب توسط مامور کا‌گ‌ب را در راستای پروپاگاندای جمهوری اسلامی می‌داند.

او می‌گوید در پاسخ به مامور کا‌گ‌ب، گفت از کشته شدن غیرنظامیان ناراحت است و جمهوری اسلامی را متهم به استفاده از غیرنظامیان بعنوان سپر انسانی کرد و در همین حال به مامور گفت کشته‌ شده‌های ۱۸ و ۱۹ دی ماه چند برابر کل جنگ بوده است.

مدرسه شجره طیبه میناب در داخل یک مجموعه غیرنظامی متعلق به سپاه پاسداران قرار داشت. بی‌بی‌سی مستقلا تایید کرد در روز نخست جنگ، این مجموعه با موشک تاماهاوک آمریکایی هدف قرار گرفته است.

مقام‌های ایرانی می‌گویند در این حمله ۱۵۶ نفر، از جمله ۱۲۰ دانش‌آموز، کشته شده‌اند. ارتش آمریکا اعلام کرده که در حال بررسی این حمله است.

مدرسه میناب و دانش‌آموزان کشته‌شده در آن میناب از سوی مقامات ایران و رسانه‌های حکومت به نمادی از حمله به اهداف غیرنظامی در جنگ تبدیل شده است.

خانم خدادی می‌گوید بازجوها ساعت‌ها در آرشیو استوری‌های اینستاگرامش می‌گشتند و از او می‌خواستند درباره آن‌ها توضیح دهد؛ از جمله درباره پست‌های مربوط به شاهزاده رضا پهلوی.

خانم خدادای می‌گوید بازجو در آخر دوربینش را در آورد و «با مهربانی» و بدون اشاره به ایران، از او خواست از مردم مسلمان بلاروس به خاطر پست‌هایی که علیه اسلام منتشر کرده بود عذرخواهی کند.

«من قبول کردم و خطاب به شهروندان مسلمان بلاروس گفتم متاسفم که پست‌های من ناراحت‌تان کرده ولی این اعتقاد من است.»

او می‌گوید بازجو از این پاسخ خوشش نیامد و از او خواست از خوشحالی از جنگ و کشته شدن علی خامنه‌ای عذرخواهی کند. به گفته خانم خدادادی واکنش او بازجو را عصبانی کرد: «وقتی قبول نکردم با عصبانیت به من گفت شما "فاحشه‌های آمریکا و اسرائیل" هستید. من هم هر چه از دهانم در آمد به روسی به او گفتم. او به من گفت به ایران دیپورت می‌شوی.»

خاطره خدادادی می‌گوید به مامور گفته است که «شما نمی‌توانید من را به ایران بفرستید چون اعدامم می‌کنند. من وکیل می‌خواهم.»

به گفته خانم خدادادی مامور به بهانه آوردن وکیل از اتاق بیرون رفته و بعد از ۴۵ دقیقه مردی با کت و شلوار آمد: «به نظرم همان بازجو بود که حالا لباسش را عوض کرد و ماسک روی صورتش را برداشت و ادعا کرد وکیل است و من به زودی آزاد می‌شوم.»

بعد از آن به گفته خانم خدادادی، او توسط ماموران به یک بازداشتگاه برده می‌شود و در اتاقی ۵ تخته همراه با ۱۲ نفر دیگر زندانی می‌شود. او می‌گوید: «اتاق بسیار سرد و کثیف بود. از سرما روی یک میز کنار شوفاژ خوابیدم.»

گزارش سال ۲۰۲۵ سازمان جهانی علیه شکنجه می‌گوید حکومت بلاروس با ضبط «ویدیوهای عذرخواهی و اعترافات» بازداشت‌شدگان و انتشار آن‌ها از طریق شبکه‌های تلویزیونی دولتی و شبکه‌های اجتماعی، «اعترافات اجباری» را در مقیاسی صنعتی تولید و منتشر می‌کند.

«پرچم شیر و خورشید» نماد تروریسم برای بازجویان

عکس مردی که پرچم شیر و خورشید بر دوشش است.

منبع تصویر، Getty Images

توضیح تصویر، تصویر بازسازی شده از روایت سامان از بازجویی: «ماموران پلیس کا‌گ‌ب بازی‌های روانی‌ می‌کردند. پرچم شیر خورشیدی که در خانه‌ام پیدا کردند را روی دوشم می‌انداختند و می‌گفتند عکست را می‌فرستیم به ایران تا اعدامت کنند.»

به گفته سامان بازجوها پرچم شیر و خورشیدی که در خانه‌اش پیدا کردند را بعنوان نماد «تروریستی» قلمداد کردند.

«وقتی گفتم این پرچم در بلاروس غیرقانونی نیست، آن‌ها گفتند عکست با آن را می‌گیریم و به ایران تحویلت می دهیم.»

او می‌گوید بارها از او و پرچم شیر و خورشیدش عکس‌برداری کردند.

سامان می‌گوید در ساعت‌ها بازجویی، ماموران در آرشیو اینستاگرام او می‌گشتند ولی او پست‌ کردن این محتواها را رد می‌کرد. او گفت که در آخر ماموران به او گفتند «ما کا‌گ‌ب هستیم و هر بلایی بخواهیم سرت می‌آوریم.» و او را تهدید کردند که اگر اعتراف نکند «در خانه‌اش مواد مخدر جاسازی می‌کنند و به پانزده سال زندان محکوم می‌شود.»

سامان پس از پذیرفتن مسئولیت انتشار محتوای پست‌هایش، قبول کرد تا در مقابل دوربین هر‌آنچه ماموران دیکته می‌کنند را بخواند.

او گفت مجبور شد به زبان روسی بگوید که «توسط رسانه‌های رضا پهلوی»، «شستشوی مغزی» شده و با «ابراز ندامت» اعلام کند از «سپاه پاسداران و رهبر جمهوری اسلامی» حمایت می کند.

«افراط‌گرایی» و «نافرمانی عمدی»، اتهامی آشنا برای فعالان سیاسی بلاروس

تصویر سه مامور با ماسک و کلاه‌خود در حال دستگیر کردن یک زن معترض

منبع تصویر، Getty Images

توضیح تصویر، سازمان‌های حقوق بشری در سال‌های اخیر از استفاده گسترده بلاروس از اتهام «نافرمانی عمدی» برای محاکمه و زندانی کردن خبرنگاران و فعالان سیاسی گزارش داده‌اند. عکس بازداشت یک تظاهرکننده در بلاروس را نشان می‌دهد

خاطره خدادادی می‌گوید همان‌طور که بازجوی کا‌گ‌ب او را تهدید کرده بود،‌ در دادگاهی با اتهام «نافرمانی عمدی» مواجه شد.

به گفته خانم خدادادی پس از سه روز، دادگاهی مجازی با تماس ویدیویی روی موبایل برایش تشکیل شد. خانم خدادادی می‌گوید در دادگاه به دلیل بازداشت و بازجویی او اشاره نشد و او را به اتهام «نافرمانی عمدی» و سرپیچی از دستور پلیس هنگام بازداشت محاکمه کردند.

او می‌گوید: «در دادگاه به دروغ ادعا شد من هنگام بازداشت در خانه مقاومت کردم و در ماشین پلیس داد و بیداد کردم. به قاضی گفتم من این اتهام را نمی‌پذیرم و از آن‌ها خواستم دوربین روی لباس ماموران و دوربین‌های شهری را ببینند.»

به گفته خانم خدادادی قاضی این تقاضا را رد کرد و شهادت یکی از ماموران در تایید این اتهام را قبول کرد. بر این اساس او به ۱۵ روز حبس محکوم شد ولی می‌توانست به حکم اعتراض کند.

اگرچه بی‌بی‌سی به‌طور مستقل نمی‌تواند نحوه بازداشت، بازجویی و جزئیات مطرح‌شده در دادگاه را تأیید کند، اما مدارک قانونی مربوط به بازرسی بدنی و رسید لوازم شخصی خانم خدادادی در اختیار ما قرار گرفته که در آن به اتهام «نافرمانی عمدی» و مقاومت هنگام بازداشت و داخل خودرو پلیس در روز ۱۴ آوریل اشاره شده است.

اسویاتلانا هالنوا، وکیل حقوق بشر از سازمان حقوق بشری ویازنا مستقر در ویلنیوس لیتوانی به بی‌بی‌سی گفت که از موارد برخورد دولت بلاروس با ایرانیان آگاه است، از جمله ممنوعیت ورود برخی از شهروندان ایران به بلاروس.

خانم هالنوا با اشاره به گزارش‌های متعدد پیگرد قضایی افراد به دلیل اظهارنظر درمورد روسیه و اوکراین در بلاروس، رویکرد درباره شهروندان ایران را شاهدی بر گسترش سرکوب فرامرزی می‌خواند، اگر چه می‌گوید به دلیل محرمانه بودن اطلاعات در زمینه موارد این برخوردها، نمی‌توان میزان آن را تخمین زد.

سازمان‌های حقوق بشری در سال‌های اخیر از استفاده گسترده بلاروس از اتهام «نافرمانی عمدی» برای محاکمه و زندانی کردن خبرنگاران و فعالان سیاسی گزارش داده‌اند و همچنین از شرایط نامناسب زندان‌ها و بدرفتاری با زندانیان خبر داده‌اند.

خانم خدادی می‌گوید زمانی به او وکیل داده شد که دیگر دیر شده بود و اداره مهاجرت تصمیم به دیپورت او گرفته بود.

او می‌گوید زندان‌ها شلوغ و سرد بودند و حشرات در همه جا از جمله ظرف غذا دیده می‌شد. او گفت که در این مدت با زندانیان سیاسی بلاروس متعددی آشنا شد. کسانی که به خاطر اعتراض به دولت‌های بلاروس و روسیه و حمایت از اوکراین زندانی شده‌بودند. «آن‌ها تعجب می‌کردند و در واکنش به دستگیری من به خاطر مساله‌داخلی ایران می‌گفتند 'دیکتاتورها به هم کمک می‌کنند'».

تصویر کولاژ از مهر روی گذرنامه که ممنوعیت ورود تا تاریخ ۲۷ آوریل سال ۲۰۵۰ را نشان می‌دهد. عکس سمت چپ خاطره خدادادی در حالی که مدرک را در دست دارد.
توضیح تصویر، مهر دستور ترک خاک بلاروس روی گذرنامه خانم خدادادی نشان می‌دهد ورودش به بلاروس برای ۳۰ سال ممنوع شده است. در مدارک قانونی او به اتهام «نافرمانی عمدی» و مقاومت هنگام بازداشت داخل خودرو پلیس امنیت بلاروس در روز ۱۴ آوریل اشاره شده است

«از اینکه صدای مردمم بودم، پشیمان نیستم»

سامان نیز در دادگاهی مجازی با اتهام «افراط‌گرایی» روبرو شد. او معتقد است حتی قاضی از کا‌گ‌ب حساب می‌برده است. او در این دادگاه به گذراندن دو هفته بازداشت و دیپورت محکوم شد.

سامان می‌گوید در زندان توسط نگهبانان «هدف بدرفتاری و شکنجه روانی» قرار داشت: «بعضی‌هایشان شب‌ها آهنگ راک می‌گذاشتند که نتوانم بخوابم و صبح‌ها ساعت ۶ بیدارم می‌کردند و باید سر پا تا ساعت ۱۰ شب می ایستادم.»

او گفت یک بار که کمی دراز کشیده بود ماموران با خشونت دستانش را ساعت‌ها به دیوار بستند.

او می‌گوید حق هواخوری نداشته و دائم توسط حشرات گزیده می‌شده و به او دارو داده نمی‌شد.

اسویاتلانا هالنوا، وکیل حقوق بشر از سازمان حقوق بشری ویازنا مستقر در ویلنیوس لیتوانی می‌گوید زندانیان خارجی در بلاروس بیشتر در معرض آزار هستند و جزییاتی که سامان تجربه کرده در برخی از بازداشتگاه‌ها رواج دارد.

طبق آخرین گزارش سالانه سازمان دیدبان حقوق بشر، پرونده‌های قضایی با انگیزه سیاسی مرتبط با اعتراضات گسترده سال ۲۰۲۰ همچنان پیگیری می‌شوند و حتی اتهام‌های «ساختگی» مانند «افراط‌گرایی» و «نافرمانی عمدی» مطرح می‌شود. بر اساس این گزارش، زندانیان سیاسی در چنین پرونده‌هایی با بدرفتاری، ممانعت از درمان، انزوا و شکنجه‌های فیزیکی و روحی روبه‌رو هستند.

خاطره خدادادی می‌گوید پس از گذراندن ۴۵ روز زندان از بلاروس دیپورت شد. سامان نیز کمی پس از گذراندن دو هفته زندان دیپورت شد.

مهر روی گذرنامه‌های این دو نفر که به رویت بی‌بی‌سی رسیده دستور ترک خاک را تایید می‌کند. روی این مهرها درج شده که هردو آن‌ها تا ۳۰ سال دیگر حق بازگشت به بلاروس نخواهد داشت.

به دلیل نبود پرواز مستقیم به تهران، این دو معترض به کشور دیگری دیپورت شده‌اند. آن‌ها در این کشور احساس امنیت نمی‌کنند و امیدوارند بتوانند به کشور امنی بروند.

خاطره خدادادی اما می‌گوید با تمام این سختی‌ها از کاری که کرده پشیمان نیست.

او می‌گوید: «از این‌ که مبارزه کردم، از اینکه صدای مردمم بودم و نظرم را گفتم اصلا پشیمان نیستم و به مبارزه‌ام ادامه می‌دهم… برای من مهم نیست که آمریکا و جمهوری اسلامی توافق کنند یا نه، خواسته من تغییری نکرده است… جاوید شاه!»

سامان اما پشیمان است زیرا فکر می‌کند فعالیت سیاسی‌اش بی‌ثمر بوده و برایش تنها رنج و ترومای تجربه زندان و شکنجه به ارمغان داشته است.

گزارش‌هایی دیگر از «نقش سفارت ایران و متحدانش» در سرکوب مخالفان خارج از مرزها

الکساندر لوکاشنکو در سمت راست و علیرضا صانعی در مقابل او بر مبل کرم رنگ نشسته است.

منبع تصویر، president.gov.by

توضیح تصویر، در آغاز جنگ، الکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهوری بلاروس در دیدار با علیرضا صانعی، سفیر ایران، حمله آمریکا و اسرائیل به ایران و کشته شدن آیت‌الله خامنه‌ای را محکوم کرد و با اشاره به روابط نزدیک دو کشور، برای کمک به ایران اعلام آمادگی کرد.

سامان و خاطره هر دو می‌گویند از طریق دوستانشان که پیگیر کارشان بودند متوجه شدند سفارت ایران کاملا در جریان دستگیری آن‌ها بوده و با تهدید از دوستانشان خواسته است پیگیری نکند.

پژمان (نام مستعار) ایرانی دیگر ساکن بلاروس که می‌گوید با این دو نفر مرتبط نیست شخص سفیر ایران را متهم به آزار ایرانیان کرده است. او به بی‌بی‌سی گفته بارها بازجویی و تهدید شده و از ترس بازداشت توسط کا‌گ‌ب، خانه‌ و زندگی‌اش را ترک کرده است.

پژمان می‌گوید که در مورد جنگ نظری نداده است و تمام بازجویی‌هایش مربوط به «بازنشر اسامی کشته شده‌های اعتراضات در استوری واتساپ» بوده است. او حدس می‌زند که «مخبرهایی» که شماره تلفنش را داشته‌اند، او را به سفارت ایران گزارش کرده‌اند.

پژمان به نقل از یک منبع مرتبط با سفارت ایران مدعی است که «شخص سفیر ایران، فهرستی از ایرانیان منتقد به حکومت ایران را به مقامات بلاروس داده است و از آن‌ها خواسته تا این افراد را دستگیر و دیپورت کنند.»

این شهروند می‌گوید بر اساس سوال‌های بازجویان بلاروسی و گفته‌های منبع خود، دریافته که «سفارت ایران به دروغ به مقامات بلاروس گفته است که ایرانیان معترض قصد برپایی تظاهرات خیابانی و آتش زدن ساختمان سفارت را دارند.»

خاطره خدادادی نیز به این موضوع که ماموران در خانه‌اش به دنبال پرچم بوده‌اند اشاره کرده است.

بی‌بی‌سی مستقلا نمی‌تواند این گفته‌ها را تائید کند.

پژمان می‌گوید دریافته است که بیش از ده نفر از معترضان ایرانی توسط نیروهای امنیتی بلاروس بازجویی شده‌اند.

بی‌بی‌سی با تعدادی از این افراد تماس گرفت ولی آن‌ها حاضر به گفتگو نشدند.

«شبکه‌های اجتماعی و چت خصوصی» مدرکی برای بازداشت منتقدان

اسویاتلانا هالنوا، وکیل حقوق بشر با اشاره به گزارش‌های متعدد پیگرد قضایی افراد به دلیل اظهارنظر درمورد روسیه و اوکراین در بلاروس، رویکرد در باره شهروندان ایران را شاهدی بر گسترش سرکوب فرامرزی می‌خواند.

به گفته خانم هالنو، در بسیاری از موارد، بلاروس برای محاکمه قانونی افراد به دلیل اظهارنظر درمورد یک کشور دوست، از قوانین مرتبط با «افراط‌گرایی» استفاده می‌کند. مثلا ممکن است افراد فقط به خاطر بازنشر خبر یا ویدیو از یک رسانه غربی که در فهرست سیاه دولت قرار دارد به راحتی متهم و مجازات شوند.

ناظران این اقدام بلاروس را نقض آشکار حق آزادی بیان در ماده ۱۹ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی می‌دانند که بلاروس نیز از امضاکنندگان آن است.

پس از اعتراضات دی‌ماه در ایران و در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، ایرانیان معترض خارج از کشور از آزارهای آنلاین، مصادره اموال و مواجهه با مشکلات کنسولی از قبیل سرباز زدن سفارت از تمدید گذرنامه خبر داده‌ و سفارت‌خانه‌های ایران در برخی از کشورها را متهم به جمع‌آوری اطلاعات و آزار خود کرده‌اند.

بی‌بی‌سی درباره اتهامات مطرح شده در این گزارش با دولت بلاروس و سفارت ایران تماس گرفت ولی تا لحظه انتشار این گزارش پاسخی دریافت نکرده است.

«توقیف» گذرنامه در ارمنستان به دلیل «ابطال توسط سفارت ایران»

عکس مسعود طاهری در حالی که پشت سرش پرچم شیر و خورشید و پرچم آمریکا دیده می‌شود.

منبع تصویر، Masoud Taheri

توضیح تصویر، بنابر گزارش وب‌سایت «آرمنیا ریپورت»، مسعود طاهری، فعال سیاسی و زندانی سابق در ایران و مدیر یک کلیسا در ارمنستان، پس از چندین بار بازجویی از سوی نهادهای امنیتی این کشور، با ممنوعیت خروج مواجه شده است

در همین حال ادعاهای دیگری درمورد نقش سفارت ایران برای تحت فشار گذاشتن ایرانیان معترض خارج از کشور در کشورهای دیگر نیز منتشر شده است.

در یک نمونه، بنابر گزارش وب‌سایت «آرمنیا ریپورت»، مسعود طاهری، فعال سیاسی و زندانی سابق در ایران و مدیر یک کلیسا در ارمنستان، پس از چندین بار بازجویی از سوی نهادهای امنیتی این کشور، با ممنوعیت خروج مواجه شده است. بر اساس این گزارش، مأموران فرودگاه ایروان گذرنامهٔ ایرانی او را توقیف کرده‌اند و به او اطلاع داده‌اند که این گذرنامه از سوی وزارت خارجهٔ ایران باطل شده است.

دراین گزارش ادعا شده است که گذرنامه آقای طاهری به سفارت ایران در ارمنستان تحویل داده شده است.

بی‌بی‌سی برای تایید گزارش‌ توقیف گذرنامه معتبر آقای طاهری با پلیس مرزی و وزارت خارجه ارمنستان تماس گرفت. وزارت امنیت ملی ارمنستان در پاسخ به بی‌بی‌سی گفت که به دلیل قوانین مربوط به حفظ حریم خصوصی، اطلاعاتی در این مورد نمی‌دهد.