اختصاصی بی‌بی‌سی فارسی: اقامت سفیر ایران در لبنان با ویزای شش‌ماهه «عادی» در بیروت تمدید شد

منابعی در لبنان به بی‌بی‌سی فارسی گفته‌اند که اداره امنیت عمومی لبنان، اقامت محمدرضا شیبانی سفیر ایران در بیروت را به عنوان «یک دیپلمات سابق که پیش از این در لبنان خدمت کرده» شش ماه تمدید کرده است.

به گفته این منابع این ویزا به آقای شیبانی اجازه فعالیت دیپلماتیک نمی‌دهد و در واقع او مانند شهروند عادی خارجی می‌تواند به اقامتش در لبنان ادامه دهد. ویزای قبلی او دیروز به پایان رسید.

ادامه حضور آقای شیبانی در لبنان که وزارت خارجه این کشور او را «عنصر نامطلوب» اعلام کرده بود، در روزهای اخیر در کانون توجه رسانه‌ها قرار داشت و تا دیروز مشخص نبود در لبنان خواهد ماند یا این کشور را ترک خواهد کرد.

در ۲۴ مارس برابر با ۴ فروردین ۱۴۰۵، یوسف رجی، وزیر خارجه لبنان، استوارنامه‌ آقای شیبانی را تایید نکرد و در بیانیه‌ای شدید‌اللحن در شبکه اجتماعی ایکس او را به «دخالت در امور لبنان» و «نقض هنجارها و قواعد تثبیت‌شده حاکم بر روابط دیپلماتیک» متهم کرد.

پس از آن وزارت خارجه لبنان به آقای شیبانی پنج روز مهلت داد تا از این کشور خارج شود.

این اقدام اما به‌سرعت به اختلاف داخلی گسترده در لبنان بدل شد. این تصمیم را آقای رجی گرفت؛‌ وزیر خارجه‌ای که عضو حزب «نیروهای لبنانی»، مهمترین حزب مسیحی مارونی و از مخالفان سرسخت حزب‌الله و جمهوری اسلامی ایران است؛ حزبی که خواهان عادی سازی روابط لبنان و اسرائیل شده است.

همین تنش بر سر این تصمیم را شعله‌ورتر کرده است. دو حزب شیعه حزب‌الله و جنبش امل به رهبری نبیه بری، رئیس پارلمان، به‌تندی از این تصمیم وزارت خارجه انتقاد کردند و خواهان لغو آن شدند.

دبیر کل حزب‌الله این تصمیم را دیکته‌شده از طرف آمریکا و اسرائیل خواند و‌ وزیر خارجه را به حفظ منافع این دو کشور متهم کرد.

در نهایت با فشار آقای بری و حزب‌الله و رایزنی‌های تهران، آقای شیبانی در سفارت جمهوری اسلامی ایران در بیروت ماند، اما وزارت خارجه لبنان همچنان زیر بار تایید استوارنامه او نرفت.

آقای رجی پنج‌شنبه گذشته در گفت‌وگو با یک رسانه محلی تاکید کرد که تصمیم دولت لبنان درباره آقای شیبانی عوض نشده است: «این موضوع هیچ جایی برای تفسیر یا اعمال نظر باقی نمی‌گذارد. هنگامی که یک دیپلمات عنصر نامطلوب اعلام می‌شود، موظف است خاک کشور میزبان را ترک کند و هیچ ویزا، مجوز ورود یا مجوز اقامتی که پیش‌تر برای او صادر شده باشد، اثر حقوقی ندارد که بتواند حضور او را در کشور ادامه‌دار کند.»

آقای رجی ادامه حضور آقای شیبانی را «نقض حاکمیت دولت لبنان» خواند و گفت که این تصمیم وزارت خارجه «تصمیمی نهایی است و باید اجرا شود و نمی‌توان برای آن استثنا قائل شد یا آن را تفسیر کرد و دور زد.»

نفیسه کوهنورد، خبرنگار ارشد خاورمیانه بی‌بی‌سی در لبنان، می‌گوید که موضوع حضور آقای شیبانی در لبنان به موضوعی حیثیتی و رقابتی مخالفان و موافقان تهران و حزب‌الله بدل شده است.

ایران و حزب‌الله و‌ متحدانشان با اصرار بر ماندن او در بیروت، می‌خواهند نشان دهند که به‌ رغم همه فشارها و ضربه‌های جنگ، تهران و‌ حامیانش همچنان می‌توانند حرف خودشان را به کرسی بنشانند و چنین تصمیم‌هایی از طرف جبهه مخالف را نادیده بگیرند؛ چیزی که برای افکار عمومی طرفدار حزب‌الله و ایران در لبنان هم اهمیت زیادی دارد.

یک منبع نزدیک به احزاب شیعه لبنان به بی‌بی‌سی فارسی گفت که پافشاری تهران بر ماندن آقای شیبانی برای «دل‌گرم کردن» جامعه شیعه حامی حزب‌الله مهم است؛ آن هم در شرایطی که بسیاری از آن‌ها به ویژه با ادامه جنگ در جنوب لبنان و احتمال شروع مجدد جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، موجودیت‌شان را در خطر حس می‌کنند.

در مقابل، اما، به گفته خبرنگار بی‌بی‌سی تا همین دو سال پیش شاید تصور اینکه وزارت خارجه لبنان دست رد بر سینه فرستاده جمهوری اسلامی ایران بزند دور از ذهن به نظر می‌رسید. همین نکته به تنهایی نشان می‌دهد که شرایط برای تهران در لبنان، کشوری که دهه‌ها حیاط خلوتش محسوب می‌شد، در حال تغییر است.

دست‌کم در این مقطع صداهای مخالف جمهوری اسلامی ایران در لبنان بلندتر از قبل شنیده می‌شود و مقامات ارشد دولتی، از رئیس جمهوری گرفته تا نخست‌وزیر و وزیر خارجه، با انتقاد تند و لحنی بی‌سابقه مقامات ایران را به دخالت در امور داخلی لبنان متهم می‌کنند.