ФСБ Павел Дуровду террорчулукка көмөктөшүүгө айыптады. Буга "Дайвинчик" таанышуу чат-боту негиз болгон

Телеграмдын негиздөөчүсү Павел Дуровго террордук ишмердүүлүккө көмөктөштү деген айып тагылды. Бул тууралуу Орусиянын Федералдык коопсуздук кызматы (ФСБ) билдирди.

Атайын кызматтын маалыматына ылайык, кылмыш ишин козгоого "Дайвинчик" аттуу таанышуу чат-боту жана Телеграмдагы "көп сандаган каналдар, чаттар жана боттор" негиз болгон. ФСБнын ырасташынча, Телеграм администрациясы аларды өчүрүүдөн баш тарткан. Мекеменин пикиринде, Украинанын атайын кызматтары ушул платформалар аркылуу Орусиянын жарандарын диверсиялык аракеттерге тарткан.

ФСБнын билдиришинче, 2026-жылдын июлунан бери Украинанын атайын кызматтарынын тапшырмасы менен аракеттенген делген 12 жаштан 22 жашка чейинки 46 адам кармалган. Алар укук коргоо кызматкерлерине куралдуу кол салууга, транспорт, энергетика, байланыш жана каржы тармагындагы объектилерди өрттөөгө, ошондой эле алданган жарандардан алынган акчаны криптовалюта алмаштыруучу жайларга жеткирүүгө катышкан деп айтылууда. ФСБнын маалыматына ылайык, ал каражаттар кийин Украина көзөмөлдөгөн эсептерге которулган.

Орусиянын Тергөө комитетинин расмий өкүлү Светлана Петренконун айтымында, кармалгандардын арасында 14 жаштан 18 жашка чейинки 19 өспүрүм бар.

Тергөө комитети Телеграмдагы баракчасына видеону жарыялап, анда бир нече шектүү өздөрүн "кураторлор" мыйзам бузууга түрткөнүн айтып беришкен. Видеодо алардын көрсөтмөлөрү күйүп жаткан темир жолдун релелик шкафтары жана башка объектилердин кадрлары менен коштолгон.

ФСБ менен Тергөө комитетинин маалыматына ылайык, адамдарды тартуу схемасы төмөнкүдөй болгон.

"Дайвинчик/Leo - таанышуу, баарлашуу жана жаңы достор" аттуу таанышуу чат-ботун колдонгон жаштар менен кыздар таанышкан. Романтикалык сүйлөшүүлөрдүн жүрүшүндө жаштар өздөрүнүн геолокациясын билдирип, ошондой эле фишинг шилтемелери аркылуу "кыздарга" белек, кино же концертке билет сатып беришкен.

Андан кийин алар менен өздөрүн Орусиянын укук коргоо органдарынын же Росфинмониторингдин кызматкерлери катары тааныштырган Украинанын атайын кызмат өкүлдөрү байланышкан. Алар акча Украина Куралдуу күчтөрүнүн эсептерине түшкөнүн, ал эми геолокация келечектеги чабуулдарды пландаштыруу үчүн пайдаланылганын айтышкан.

Коркуп калган жаштарды кылмыш жоопкерчилиги менен коркутуп, объектилердин терроризмге каршы корголушун "текшерүү" деген шылтоо менен кол салууларга жана өрт коюуларга катышууга көндүрүшкөнү айтылууда.

"Жазык жоопкерчилигине тартылуучу куракка жеткен адамдарга айып тагылып, Орусиянын мыйзамдарына ылайык бөгөт коюу чаралары тандалды. Алар жасаган кылмыштарынын оордугуна байланыштуу узак мөөнөткө эркинен ажыратылышы мүмкүн", - деп билдирди ФСБ.

"Коммерсант" басылмасынын маалыматына караганда, жакын арада Москванын Лефортово райондук соту Павел Дуровду сыртынан эки айга камакка алуу тууралуу чечим чыгарат. Бул мөөнөт ал кармалган же экстрадицияланган учурдан тартып эсептелет. Басылманын жазышынча, мындай чечим башка өлкөлөрдүн укук коргоо органдарын издөө иштерине тартууга мүмкүнчүлүк берет.

"Леонардо Дайвинчик" - дээрлик 5,5 миллион катталуучусу бар Телеграм каналы жана 13,6 миллион колдонуучусу бар таанышуу чат-боту. Tinder жана башка таанышуу тиркемелери Орусиядан кеткенден кийин "Дайвинчик" алардын ордун ээлеген.

2025-жылдын 23-декабрында бул чат-бот Роскомнадзордун тыюу салынган сайттардын бирдиктүү реестрине киргизилген. Мекеме анда "ЛГБТ-пропагандасы" жана балдар порнографиясы бар деп билдирген.

Телеграм администрациясы "Дайвинчикти" жана ФСБнын пикиринде украин атайын кызматтары адамдарды тартуу үчүн пайдаланган башка каналдарды, чаттарды жана чат-ботторду өчүрүүдөн баш тарткан.

ФСБнын билдирүүсүндө мындай аракеттердин кесепетинен "көптөгөн адамдар, анын ичинде аялдар жана балдар каза болуп, миллиарддаган материалдык чыгым келтирилген" деп айтылат.

Павел Дуровго террордук ишмердүүлүккө көмөктөштү деген айып расмий түрдө тагылган.

Телеграм өкүлдөрү жана Дуров өзү азырынча бул маалымат боюнча комментарий бере элек. Бирок Телеграмдын Х социалдык тармагындагы расмий баракчасына эч кандай түшүндүрмөсүз Дуров ортоңку манжасын көрсөтүп турган сүрөт жарыяланган.

Орусиянын бийлиги менен Телеграмдын ортосундагы жаңжал кантип өнүккөн?

Павел Дуров ушул жылдын февраль айында өзүнө каршы "терроризмге көмөктөшүү" беренеси боюнча кылмыш иши козголгонун билдирген. Ал бул тууралуу "Российская газета" жана "Комсомольская правда" басылмаларындагы маалыматтарга жооп кылып жазган.

"Бийлик күн сайын Телеграмга орусиялыктардын жеткиликтүүлүгүн чектөө үчүн жаңы шылтоолорду ойлоп таап жатат. Алар жеке жашоонун кол тийбестигин жана сөз эркиндигин басууга аракеттенүүдө. Өз элинен корккон мамлекеттин аянычтуу көрүнүшү, - деп жазган Дуров англис тилиндеги Телеграм каналында.

2018-жылы Роскомнадзор Телеграмды ФСБга каттарды чечмелөө үчүн ачкычтарды берүүдөн баш тартканы үчүн бөгөттөгөн. Бирок 2020-жылы бул чектөө алынган. Анткени бийлик Телеграм терроризм жана экстремизмге каршы күрөшүү маселелеринде кызматташууга даяр экенин билдиргенин айткан.

2025-жылдын март айында бийлик чет элдик мессенжерлерге, анын ичинде Телеграмга альтернатива катары сунушталган улуттук MAX мессенжерин ишке киргизген.

2025-жылдын жай айларында Орусияда Телеграмдын иши чектеле баштаган. Адегенде анын иштөө ылдамдыгы жайлатылып, кийинчерээк бул чектөөлөр күчөтүлгөн. Учурда Телеграм Орусиянын аймагында VPN же бөгөттөөнү айланып өтүүчү башка каражаттарсыз иштебей калган.

ФСБнын Дуровго карата айыптоосу Орусиянын бийлиги менен Телеграмдын мессенжерге жеткиликтүүлүктү калыбына келтирүү боюнча сүйлөшүүлөрү уланып жаткан учурга туш келди.

27-июлда президенттин маалымат катчысы Дмитрий Песков журналисттерге Телеграм менен байланыштар бар экенин, бирок мессенжер өкүлдөрү азырынча "өзгөчө активдүүлүк көрсөтө электигин" билдирген.

Орусиянын бийлигинин маалыматына ылайык, 2022-жылдан бери өлкөдө Телеграм колдонулуп жасалган 153 миң кылмыш катталган. Алардын катарына "Крокус Сити Холлго" жасалган кол салууну уюштуруу жана Дарья Дугинанын өлтүрүлүшү да киргизилген.

ТАСС агенттигинин маалыматына караганда, Роскомнадзор Телеграм администрациясына ар кандай контентти өчүрүү талабы менен 150 миңден ашуун кайрылуу жөнөткөн, бирок алар жоопсуз калган.

Павел Дуровго каршы Францияда да кылмыш иши козголгон. Ал Орусиядан кеткенден кийин Франциянын жана башка бир нече өлкөнүн жарандыгын алган. Француз бийлиги Телеграм француз полициясынын суроо-талаптарына жооп бербей жатат жана мессенжер аркылуу жасалган кылмыштарга көмөктөшүүдө деп эсептейт.

2024-жылдын августунда Дуров Францияда кармалып, кийин күрөө менен бошотулган. Өлкөдөн чыгууга уруксат алгандан кийин ал Телеграмдын баш кеңсеси жайгашкан Дубайга кайтып кеткен.