عید در خانه و دور از خانه؛ افغان‌ها درباره تجلیل از عید چه می‌گویند؟

هم‌زمان با فرارسیدن عید قربان، شماری از مخاطبان بی‌بی‌سی با ارسال روایت‌هایی از داخل افغانستان و جوامع مهاجر، از چگونگی تجلیل این مناسبت سخن گفته‌اند؛ روایت‌هایی که از یک‌سو بیانگر تداوم سنت‌ها و از سوی دیگر بازتاب‌دهنده دشواری‌های اقتصادی و تجربه مهاجرت است.

به گفته مخاطبان، در افغانستان بسیاری از مردم با وجود شرایط دشوار اقتصادی تلاش کرده‌اند عید را مطابق رسم و رواج گذشته برگزار کنند. تصاویر منتشرشده نیز نشان می‌دهد که مردان کهن‌سال، جوانان و کودکان با لباس‌های نو به استقبال عید رفته‌اند و دید و بازدیدهای خانوادگی همچنان بخش مهمی از مراسم عید را تشکیل می‌دهد.

برخی نیز که توانایی مالی داشته‌اند، قربانی کرده‌اند. این دسته از شهروندان می‌گویند که با وجود فشارهای اقتصادی، عید همچنان برای آنان مایه شادمانی و فرصتی برای همدلی و کنارهم‌بودن است. گروهی دیگر نیز گفته‌اند که عید را «در فضای خوبی و خوشی» سپری کرده‌اند.

با این حال، شماری از مخاطبان گفته‌اند که عید امسال را در سایه فقر و تنگنای اقتصادی پشت سر گذاشته و تجربه متفاوتی از این مناسبت داشته‌اند. یکی از مخاطبان درباره تجلیل از عید نوشته است: «مثل این است که به محفلی بروید اما پول نداشته باشید غذا بخورید و فقط تماشاگر باشید.»

برخی نیز به تغییرات در شیوه تجلیل از عید اشاره کرده‌اند. یکی از مخاطبان گفته است که «فقر و بیکاری سفره‌های مردم را کوچک‌تر کرده و از رنگینی دسترخوان‌های عید کاسته است.»

در خارج از افغانستان، روایت‌های مخاطبان بیشتر حول تجربه مهاجرت و دوری از خانواده می‌چرخد. بسیاری از مهاجران از عید به‌عنوان زمانی یاد کرده‌اند که بیش از هر روز دیگری حس فاصله از خانه و عزیزان را برجسته می‌کند.

یکی از مخاطبان در توصیف نخستین عید خود در خارج از کشور نوشته است که اولین عید دور از خانه برایش سخت‌تر از چیزی بوده که تصور می‌کرده و هر تماس و هر صدا از آن‌سوی دنیا با بغض همراه بوده است.

برخی دیگر نیز به جنبه‌های احساسی این مناسبت اشاره کرده و نوشته‌اند: «دلم برای میوه‌های خشک، کیک و کلچه‌های وطن و خنده‌های آشنا تنگ شده است.»

شماری از مهاجران نیز گفته‌اند که عید در غربت عملاً تفاوت چندانی با روزهای عادی ندارد. یکی از پاسخ‌دهندگان نوشته است: «اینجا در سرزمین غربت عیدی در کار نیست؛ روز عید سر کار رفتم.» فرد دیگری نیز گفته است: «نه کسی را داریم که به دیدنش برویم و نه رخصتی هست؛ مثل روزهای عادی است.»

برخی نیز به گذر زمان و تأثیر مهاجرت بر حس و حال عید اشاره کرده‌اند. یکی از مخاطبان نوشته است: «چند سالی است که عید کم‌کم از خاطرمان می‌رود»، و مخاطب دیگری این تجربه را با جمله‌ای کوتاه چنین توصیف کرده است: «مسافر عید ندارد.»

با این حال، افغان‌هایی هم هستند که در خارج از کشور زندگی می‌کنند و تلاش دارند رسم و رواج‌های عید را زنده نگه دارند. در لندن، مغازه‌های فروش میوه خشک و کیک و کلچه در آستانه عید شلوغ‌تر از روزهای معمول می‌شوند.

برخی از افغان‌ها نیز به بی‌بی‌سی گفته‌اند که همانند افغانستان، در کشورهای اروپایی هم در روزهای عید به دیدار اقوام و دوستان خود می‌روند.