ملل متحد می‌گوید که انتظار می‌رود تا پایان امسال ۷۰۰ مرکز صحی در افغانستان بسته شود

منتشر شده در
زمان مطالعه: ۵ دقیقه

رونو لمارکی، معاون نماینده ویژه ملل متحد در افغانستان، می‌گوید که با کاهش کمک‌های بشردوستانه در یک سال اخیر انتظار می‌رود تا ۷۰۰ مرکز صحی تا پایان سال ۲۰۲۶ در این کشور تعطیل شوند.

به باور او بسته شدن این مراکز ارائه خدمات صحی اولیه، سبب فروپاشی خدمات صحی در افغانستان می‌شوند.

کاهش کمک‌های بشردوستانه به افغانستان از آگست ۲۰۲۱ به اینسو بحران بشری را در این کشور تشدید کرده است. از سویی هم بازگشت ۶ تا ۸ میلیون مهاجر از کشورهای همسایه به افغانستان بار سنگین‌تری به وضعیت شکننده افغانستان می‌گذارد.

شماری از افغان‌ها می‌گویند که نبود خدمات صحی مجبور شان می‌کند به بزرگ‌شهرها پناه ببرند.

افزایش تقاضا برای خدمات صحی، رسیدگی به بیماران را حتی در شفاخانه‌های شرهای بزرگ مانند کابل دشوار می‌کند.

رونو لمارکی که پس از بازدید از هشت ولایت افغانستان دوباره به ایالات متحده امریکا بازگشته است می‌گوید که کاهش کمک‌های بشری رسیدگی به خدمات را دشوارتر کرده و نیازهای اولیه را در این کشور تشدید می‌بخشد.

او هشدار داد که کاهش بودجه و قطع کمک‌ها پیامدهای جدی بر وضعیت صحی مردم افغانستان خواهد داشت: «من بخش صحت و درمان را مثال می‌دهم. این بخش در حال فروپاشی است. انتظار می‌رود از ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ چهل درصد مراکز ارائه خدمات اولیه صحی در تعطیل شوند. این به معنی ۷۰۰ بخش ارائه خدمات اولیه صحی از مجموع ۱۹۰۰ بخش در سراسر کشور است.»

او تأکید کرد که پیامد‌ها «بسیار بسیار بسیار جدی» خواهند بود.

«چون کلینیک دور بود، جنین در شکمم جان سپرد»

کمبود کمک‌های بشردوستانه که در ارائه خدمات صحی به گونه واضح مشاهده می‌شود افراد آسیب‌پذیر از جمله زنان باردار و کودکان را بیش از همه متأثر می‌کند.

مریم (نام مستعار) که در یکی از ولایت‌های افغانستان زندگی می‌کند، جنین هفت ماهه‌اش را به علت نبود کلینیک در منطقه‌شان از دست داد، چون برای معاینات دوره بارداری باید فاصله‌ زیادی را می‌پیمود.

او به بی‌بی‌سی گفت به سبب کمبود داکتر در آن کلینیک نتوانست به گونه منظم معاینه شود. مریم افزود: «در ماه هفتم، درد شدید داشتم، زمانی که طرف کلینیک حرکت کردم راه بسیار دور بود نتوانستم سر وقت برسم. وقتی به کلینیک رسیدم داکتری وجود نداشت که مشکل مرا بررسی کند. پس از چند ساعت انتظار زمانی که داکتران مرا معاینه کردند به من گفتند که طفل در شکمم فوت کرده است.»

زنی دیگری که اکنون باردار است به بی‌بی‌سی گفت: «زمانی که [به مراکز صحی] می‌روم هیچ گونه خدمات صحی وجود ندارد. به وضعیت من و طفلکم توجه نمی‌شود. در ماه نهم بارداری هستم. خودم مریض هستم گرده‌هایم درد می‌کنه و پاهایم پندیدگی دارد.»

یک زن که به تازگی پدرش را از دست داده می‌گوید که در ولایت محل سکونت‌شان خدمات صحی معیاری وجود ندارد و داکتران نتوانستند او را تداوی کنند. آنان تصمیم گرفتند پدرشان را برای مداوا به کابل ببرند. اما او در مسیر راه درگذشت.

نه تنها زنان، بلکه افرادی که نیاز به مراقبت‌های بهداشتی دارند، از کمبود داکتر و نبود امکانات بهداشتی گلایه دارد.

مردی که به بیماری شکر و تکلیف معده مبتلا است، نیز در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی از عدم دسترسی به خدمات مناسب شکایت کرد و گفت وقتی به شفاخانه‌ها مراجعه می‌کند هم خدمات لازم را دریافت نمی‌کند.

او گفت: «تکلیف معده دارم و شکر خونم هم بالاست، در شفاخانه‌ها هم خدماتی نیست که تکلیف من مداوا شود.»

کمبود مختصصان صحی

در سال‌های اخیر با مهاجرت گسترده افغان‌ها به کشورهای دیگر داکتران و کارکنان صحی زیادی نیز از کشور خارج شدند؛ موردی که شکاف عظیم در سیستم صحی کشور ایجاد کرد.

بر اساس آمار سازمان جهانی صحت،‌ در افغانستان به ازای هر ۱۰ هزار نفر تنها حدود ۱۰ کارمند صحی وجود دارد. در حالی که برای دسترسی همگانی به خدمات صحی این رقم باید به حدود ۴۴ نفر برسد.

آمار دقیق از شماری کادرهای صحی که افغانستان را ترک کرده اند وجود ندارد اما یک مسئول از شبکه‌ای از شفاخانه‌های خصوصی که نخواست نامش افشا شود به بی‌بی‌سی گفت که در پنج سال اخیر در بسیاری از رشته‌های تخصصی شمار داکتران با تجربه پنجاه تا شصت درصد کاهش یافته است.

به گفته کارکنان صحی این کمبود در ولایت‌های دور افتاده بیشتر إحساس می‌شود؛ جایی که نیاز به دریافت خدمات صحی بیشتر است.

اما وضعیت در شهرهای بزرگ نیز بهتر نیست. داکتر شیرزاد کارمند یکی از شفاخانه‌های شهر کابل می‌گوید: «پس از سال ۲۰۲۱ شماری از داکتران، پرستاران و کارکنان صحی افغانستان را ترک کردند، برای برخی نگرانی‌های امنیتی و محدودیت‌های وضع شده از سوی طالبان سبب تا در جستجوی فرصت‌های بهتر کاری و اقتصادی راهی کشورهای دیگر شوند.»

هجوم بیجا شدگان داخلی به شهرهای کلان و بازگشت افغان‌ها از کشورهای همسایه نظام صحی را تحت فشار مضاعف قرار داده است.

سیستمی که از قبل شکننده بود

با این‌حال سازمان جهانی صحت در نیمه سال ۲۰۲۵ هشدار داده بود که کمبود بودجه ممکن است منجر به تعطیلی ۸۰ درصد از مراکز خدمات اولیه صحی شود که تحت حمایت از سازمان قرار دارند.

بسته شدن این مراکز صحی میلیون‌ها نفر از جمله گروه‌های آسیب‌پذیر مانند زنان،‌کودکان،‌ سالمندان، بیجاشدگان داخلی و بازگشت‌کنندگان را از دسترسی به مراقبت‌های صحی حیاتی محروم می‌سازد.

سازمان نجات کودکان حدود سه ماه پیش خبر داده بود که ۶۰۰ مرکز صحی در افغانستان به دلیل کاهش بودجه تعطیل یا فعالیت‌شان متوقف شده است. وضعیتی که در نتیجه آن حدود چهار میلیون نفر را متاثر می‌سازد. سازمان نجات کودکان گفت که نیمی از این افراد کودکان اند.

رونو لمارکی همچنان هشدار داد که افزایش فقر، ضعف در ارائه خدمات عمومی و ناکامی در ادغام بازگشت‌کنندگان می‌تواند پیامدهای فراتر از مرزهای افغانستان داشته باشد و بر امنیت،‌ ثبات منطقه و روند مهاجرت تأثیر بگذارد.

او تأکید کرد که جامعه جهانی نباید افغانستان را در شرایط کنونی تنها بگذارد.