Taliad £250 i hyd at 20,000 o gartrefi sy'n defnyddio olew gwresogi neu LPG

OlewFfynhonnell y llun, Getty Images
GanHarri Evans
BBC Cymru Fyw
  • Cyhoeddwyd

Gallai hyd at 20,000 o aelwydydd sy'n defnyddio olew i wresogi eu cartrefi dderbyn taliad o £250 gan Lywodraeth Cymru i helpu gyda chostau byw.

Mae'r llywodraeth yn dweud y bydd £5m o becyn ehangach gwerth £130m yn helpu aelwydydd sydd "oddi ar y grid" ac sy'n dibynnu ar olew gwresogi neu LPG, ac sy'n gymwys i gael gostyngiad treth y cyngor.

Mae'n cadarnhau taliad o £100 i bob cartref yng Nghymru sydd mewn bandiau treth cyngor A-D, sy'n cael ei ymestyn i'r rhai sy'n gymwys ar gyfer gostyngiad yn nhreth y cyngor hefyd.

Daw ar ôl i Lywodraeth y DU gyhoeddi "taliad ynni cartref" o £100 ar gyfer pobl mewn bandiau A-D yn Lloegr yn y gyllideb fis diwethaf.

Dywedodd Dirprwy Brif Weinidog Cymru, Sioned Williams: "Mae cefnogi teuluoedd gyda chostau byw yn brif flaenoriaeth i'r llywodraeth hon."

Gyda'r gaeaf yn agosáu a'r gwrthdaro parhaus yn y Dwyrain Canol, bydd "y misoedd nesaf yn gyfnod heriol i lawer", meddai Llywodraeth Cymru.

Mae'r pecyn £130m yn cynnwys taliad ynni o £100 ar gyfer aelwydydd sydd mewn bandiau treth cyngor A-D.

Bydd y taliad hefyd yn cael ei ymestyn i bawb sy'n derbyn cymorth o dan y Cynllun Gostwng Treth Cyngor.

Bydd £8m ychwanegol yn galluogi cynghorau i ymestyn y taliad o £100 i aelwydydd sydd ddim wedi'u cynnwys mewn cynlluniau eraill ac sy'n wynebu caledi ariannol.

Bydd £5m i helpu gyda chostau tanwydd ar gyfer cartrefi sydd ddim wedi'u cysylltu â'r grid - gyda thaliad o £250 ar gael i aelwydydd sy'n gymwys ar gyfer Gostyngiad y Dreth Gyngor yn seiliedig ar eu hincwm, ac sy'n dibynnu ar olew gwresogi neu LPG.

Mae £7m yn cael ei ddarparu i gefnogi gweithredwyr bysiau gyda'u costau tanwydd uchel, ac i amddiffyn teithwyr rhag cynnydd mewn prisiau tocynnau.

'Cyfnod heriol i lawer'

Dywedodd y Dirprwy Brif Weinidog, Sioned Williams, bod y llywodraeth "yn deall bod hwn yn gyfnod heriol i lawer o aelwydydd ledled Cymru".

"Gyda'i gilydd, mae hyn yn fuddsoddiad ychwanegol gwerth £130m, gan ddarparu rhyddhad uniongyrchol i aelwydydd y gaeaf hwn. Er ein bod yn cymryd camau cadarn pan fo modd, mae angen i Lywodraeth y DU chwarae ei rhan."

Roedd Llywodraeth Cymru eisoes wedi dweud y byddai'n gwneud y taliad ynni o £100 i tua miliwn o aelwydydd yng Nghymru, yn dilyn cyhoeddiad y Canghellor John Healey yn y Gyllideb ar gyfer y DU fis diwethaf.

Roedd Healey wedi galw ar Lywodraeth Cymru i ddilyn ei esiampl; ac yn dilyn hynny, dywedodd Gweinidog Cyllid Cymru, Elin Jones, y byddai aelwydydd yn yr un bandiau treth cyngor yng Nghymru hefyd yn elwa.

Cyhoeddodd Healey y byddai taliadau sefydlog nwy yn dod i ben, ond ni ymatebodd i'r alwad i helpu'r bobl - yn bennaf mewn ardaloedd gwledig - sy'n dibynnu ar olew gwresogi neu LPG.

Wrth gyhoeddi'r taliad £250 ar gyfer cartrefi "oddi ar y grid", dywedodd Sioned Williams: "Mae'r pecyn hwn yn cynrychioli buddsoddiad sylweddol yng nghymunedau Cymru ac yn adlewyrchu ein penderfyniad i sefyll ochr yn ochr ag aelwydydd yn ystod cyfnod heriol."

Emma Rees
Disgrifiad o’r llun,

"Ni'n dibynnu ar olew, ond mae e mor ddrud, mae e'n ofnadwy," meddai Emma Rees

Mae Emma Rees, 45 yn fam i ddau o ardal Brynaman, a dydy'r teulu ddim wedi eu cysylltu â'r grid.

"Ni off grid, a ma' rhaid i ni defnydio olew, ma' solar panels gyda ni ond dim byd arall," dywedodd.

"Ni'n dibynnu ar olew, ond mae e mor ddrud, mae e'n ofnadwy."

Dywedodd ei bod newydd dalu bron i £600 am 500 litr o olew: "Mae e'n enfawr, a fel teulu, mae e'n anodd.

"Ni wastad yn meddwl am safio arian, a safio olew."

Er ei bod yn croesawu help gan y llywodraeth, dywedodd na fydd y taliad yn mynd yn ddigon pell.

Ychwanegodd: "Wel, yn y grand scheme of things, 'sdim lot o help really. Ond, ni'n ddiolchgar, mae unrhyw beth yn help."

Sharon Rees
Disgrifiad o’r llun,

"Mae pethau'n mynd yn fwy anodd i bobl", meddai Sharon Rees

Mae Sharon Rees yn weithiwr addysg a chymunedol yn Eglwys Llanfair ym Mhenrhys, Y Rhondda, gan ddarparu cymorth hanfodol i bobl sy'n wynebu tlodi a chaledi.

Dywedodd ei bod yn croeswau'r cyhoeddiad a bod yr arian ychwanegol am fod yn "dipyn o help".

Yn siarad ar raglen Dros Frecwast, dywedodd: "Mae isie fe, dwi'n nabod dipyn o bobl ym Mhenrhys sy'n ei gweld hi'n anodd ar hyn o bryd.

"Ond mae rhaid rhannu'r newyddion 'ma bod na gymorth mas iddyn nhw. Mae cymaint o bethau ar y we dyddie 'ma a dyw hynny ddim yn bosib i rai pobl - dyw hynny ddim yn deg."

Ychwanegodd bod "pethau'n mynd yn fwy anodd i bobl".

"Fel mae'r tywydd yn oeri, mae eisie gwres lot o'r amser. Mae prisiau bwyd yn codi hefyd felly mae'n amser anodd iawn a gyda Nadolig yn agosau a'r pwysau ar rieni."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.