Reform yn cynnal boicot o gyfarfod llawn y Senedd wedi gwaharddiad AS

Joe Martin, Helen Jenner a Llyr Powell yn cyhoeddi'r boicot ar risiau'r Senedd
Disgrifiad o’r llun,

Joe Martin, Helen Jenner a Llyr Powell yn cyhoeddi'r boicot ar risiau'r Senedd

GanAlun Jones
BBC Cymru Fyw
  • Cyhoeddwyd

Mae plaid Reform yn cynnal boicot o gyfarfod llawn y Senedd brynhawn Mercher ar ôl i Joe Martin AS gael gwybod na fydd yn cael ei alw i siarad yn y siambr nes iddo ymddiheuro am ei honiadau fod pobl wyn yn cael eu "disodli" yn y DU.

Mae Martin yn mynnu na fydd yn ymddiheuro.

Dywedodd Helen Jenner, arweinydd y brif wrthblaid ym Mae Caerdydd, eu bod yn cynnal "protest yn erbyn y ffordd y cafodd ei drin".

"Bydd pob Aelod o'r Senedd dros Reform yn eu swyddfeydd yn y Senedd, gan weithio'n galed dros ein hetholwyr."

Dechreuodd cyfarfod llawn brynhawn Mercher gyda chwestiynau i'r gweinidog dros iechyd a gofal cymdeithasol Mabon ap Gwynfor, gyda'r Llywydd Huw Irranca-Davies yn gwahodd tri AS Reform i ofyn eu cwestiynau, gan nodi "ddim yn bresennol" am bob un.

Bydd Reform yn pleidleisio ar ddiwedd y cyfarfod.

'Rwy'n cael fy rhwystro'

Dywedodd Joe Martin: "Anfonodd fy etholwyr fi i'r Senedd i siarad ar eu rhan.

"Rwy'n cael fy rhwystro rhag gwneud hynny, ac erbyn hyn mae'n amlwg bod gen i lai o hawliau na'r bobl a'm hetholodd.

"Ni all hynny fod yn sefyllfa mewn senedd genedlaethol."

Dywedodd Helen Jenner ei bod yn "sefyll yn gadarn" gyda Martin, ac na ddylid "tawelu" Aelodau o'r Senedd.

Ddydd Mawrth, dywedodd y Llywydd fod y sylwadau a wnaed gan Joe Martin, aelod dros Gaerdydd Penarth, yn amlwg yn "wahaniaethol" ac yn "sarhaus".

Dywedodd Helen Jenner fore Mercher: "Dwi'n sefyll yn gadarn efo fy nghydweithiwr Joe Martin AS.

"Does dim ots be ydi'ch barn wleidyddol chi, ddylai neb sydd wedi cael ei ethol i'r Senedd gael ei dawelu jest am fod pobl eraill ddim yn cytuno 'efo fo.

"Mae rhyddid i lefaru yn un o gonglfeini ein democratiaeth. Does 'na fawr o bwynt iddo os mai dim ond barn 'da ni'n cytuno 'efo hi sy'n cael ei chaniatáu.

"Fedrwn ni ddim gadael i'r Senedd droi'n lle lle mae pobl yn cael eu tawelu am ddweud rhywbeth sydd ddim at ddant pawb."

Helen JennerFfynhonnell y llun, Getty Images
Disgrifiad o’r llun,

"Mae rhyddid i lefaru yn un o gonglfeini ein democratiaeth," meddai Helen Jenner

Dywedodd arweinydd Reform UK, Nigel Farage, ar X: "Mae'n hurt ac yn warthus bod Aelod o'r Senedd dros Reform, Joe Martin – sydd wedi'i ethol yn briodol – wedi cael ei wahardd rhag siarad yn Senedd Cymru.

"Pam mai Reform yn unig sy'n cael ei thargedu fel hyn?"

Cafodd Martin gefnogaeth hefyd gan arweinydd y blaid adain dde Restore Britain, Rupert Lowe.

Ar X, dywedodd y dylid "cau" Senedd Cymru pe bai "yn mynd i atal dadl ddilys ynghylch diogelwch demograffig a mewnfudo".

Beth ddywedodd Joe Martin?

Mewn cwestiynau ar fusnes y llywodraeth ddydd Mawrth, fe wnaeth Martin sylwadau oedd yn adleisio damcaniaeth asgell dde eithafol bod y boblogaeth wyn yn cael ei disodli'n bwrpasol gan fewnfudo.

Dywedodd Martin: "A gaf i ddatganiad gan eich llywodraeth ynglŷn â'r newid demograffig sy'n digwydd yn y DU, lle mae pobl wyn o Brydain yn cael eu disodli?

"Mae graddau'r newid hwn wedi bod yn syfrdanol.

"Oherwydd mewnfudo ar raddfa eang a chyfraddau geni gwahanol, byddwn yn y lleiafrif yn ein gwlad ein hunain ymhen dim ond 37 mlynedd - erbyn 2063.

"Mae'r newid hwn eisoes wedi digwydd yn Llundain, Birmingham, Caerlŷr, Slough, Luton a Manceinion, ac nid wyf am iddo ddigwydd yma.

"Yn wir, ar bob cyfle, mae mwyafrif yr etholwyr wedi mynegi dymuniad am lai o fewnfudo, er mwyn diogelu eu cenedl.

"Nid parth economaidd yw cenedl; nid gwesty ydyw, ac nid elusen chwaith.

"Teulu ydyw – teulu sy'n gallu croesawu pobl o bob hil, ar yr amod bod hynny'n digwydd ar gyfradd synhwyrol; ond nid os yw'r boblogaeth yn cael ei disodli'n llwyr."

Heledd FychanFfynhonnell y llun, Getty Images
Disgrifiad o’r llun,

"Llywodraeth ar gyfer pawb yma yng Nghymru ydym ni," meddai Heledd Fychan

Ar unwaith gofynnodd y Trefnydd, Heledd Fychan, i'r Dirprwy Lywydd Kerry Ferguson am ddyfarniad ynghylch a oedd y cwestiwn yn unol â'r rheolau sefydlog - y rheolau sy'n llywodraethu trafodion y Senedd.

Meddai'r Trefnydd: "Mae gennym ddyletswydd tuag at bob un aelod o'r cymunedau rydym yn eu cynrychioli.

"Rwy'n gwrthod rhaniad a chasineb... ni allwn wneud gwahaniaeth rhwng pobl o grefyddau gwahanol, rhywioldebau gwahanol, na lliw croen gwahanol.

"Llywodraeth ar gyfer pawb yma yng Nghymru ydym ni.

"Senedd ar gyfer pawb yma yng Nghymru y dylem fod. Rwy'n gwrthod yn llwyr y rhaniad sy'n cael ei hyrwyddo gan yr aelodau hynny [Reform]."

'Tanseilio urddas y Senedd'

Yn ddiweddarach yn y prynhawn, dywedodd Irranca-Davies, ar ôl adolygu'r cofnod: "Rydym o'r farn bod y cyfraniad a wnaed gan Joe Martin AS yn ystod y datganiad busnes yn ddiangen o gythruddol ac yn fwriadol dramgwyddus.

"Er ei bod bob amser yn bosibl codi materion polisi dilys sy'n ymwneud â mewnfudo yn y Siambr hon, roedd y ffocws ar hil ac ethnigrwydd yn y cyfraniad yn amlwg yn wahaniaethol ac yn dramgwyddus, ac roedd yn tanseilio urddas y Senedd.

"Nid dyma'r tro cyntaf i'r aelod wthio'r ffiniau yn ei gyfraniadau, ac rwyf wedi ei rybuddio o'r blaen ynghylch ei ymddygiad.

"Nes i mi gael arwydd clir bod yr aelod yn deall ffiniau ymddygiad seneddol derbyniol ac yn ymddiheuro i'r Siambr, ni fyddwn yn ei alw i siarad."

Mae'r rheolau sefydlog yn rhoi hawl i'r Llywydd benderfynu os ydy cyfraniadau mewn sesiynau llawn yn defnyddio "iaith sy'n gwahaniaethu neu sy'n peri tramgwydd".

Nid yw'r dyfarniad yn cwmpasu pwyllgorau. Mae Martin yn aelod o Bwyllgor Cydraddoldeb, Hawliau Dynol a Chyfiawnder Cymdeithasol y Senedd.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.