Cyngor Sir Gâr i gyhoeddi hysbysiad statudol i gau dwy ysgol gynradd

Mae Cyngor Sir Gâr wedi cyhoeddi eu bod am fwrw ymlaen i gyhoeddi hysbysiad statudol i gau dwy ysgol gynradd er bod yna her gyfreithiol yn eu herbyn.

Fe ddaw'r penderfyniad yn dilyn "cyfnod ymgynghori ffurfiol" ar gyfer cau Ysgol Meidrim ac Ysgol Y Fro, meddai'r cyngor.

Ond dydy'r Uchel Lys ddim wedi rhoi dyfarniad eto i'r adolygiad barnwrol gafodd ei gyflwyno gan ymgyrchwyr fis diwethaf ynghylch y bwriad i gau Ysgol Meidrim.

Cynllun Cyngor Sir Gâr ydy cau Ysgol Meidrim ac Ysgol Y Fro ddiwedd y flwyddyn, yn bennaf oherwydd "nifer isel" y disgyblion.

Dywedodd Cymdeithas yr Iaith eu bod wedi'u synnu gan y penderfyniad ac y byddan nhw'n cydweithio â llywodraethwyr y ddwy ysgol i gasglu gwrthwynebiadau i'r hysbysiadau statudol.

Cytunodd Cabinet Cyngor Sir Caerfyrddin ddydd Llun i gyhoeddi hysbysiadau statudol i gau'r ddwy ysgol, gyda'r cyfnod statudol yn dechrau ym mis Mehefin.

Dywedodd y cyngor fod y penderfyniad yn dilyn "cyfnod ymgynghori ffurfiol gyda disgyblion, athrawon, rhieni, llywodraethwyr a chymuned ehangach y ddwy ysgol rhwng 16 Ionawr a 2 Mawrth" eleni.

Yn ôl y cyngor, mae'r ddwy ysgol wedi'u nodi gan fod "nifer fach iawn o ddisgyblion", "nifer uchel o leoedd gwag", a phwysau ariannol cynyddol.

Dywedodd y Cynghorydd Glynog Davies, aelod cabinet Cyngor Sir Caerfyrddin dros addysg, nad oedd y penderfyniad wedi'i wneud "ar chwarae bach" ond bod y rhesymau a nodwyd "wedi gorfodi'r Cabinet i ddod i'r casgliad hwn".

Fis diwethaf fe gyflwynodd ymgyrchwyr sy'n ceisio achub Ysgol Meidrim achos am adolygiad barnwrol yn yr Uchel Lys yng Nghaerdydd.

Mae'r ymgyrchwyr yn honni fod y broses ymgynghori yn annheg ac nad yw'r cyngor wedi bod yn barod i ystyried opsiynau eraill ar gyfer dyfodol yr ysgol.

Mewn datganiad ddydd Llun, dywedodd Cymdeithas yr Iaith eu bod "wedi synnu" gan benderfyniad y cyngor i fwrw ymlaen â'r broses.

Dywedodd y mudiad fod cau Ysgol Meidrim yn golygu colli cyfle i ddatblygu cynllun hwb cymunedol ochr yn ochr â'r ysgol er mwyn "adfywio cymunedau gwledig Cymraeg".

Ychwanegodd y gallai cau Ysgol y Fro leihau capasiti addysg Gymraeg yn ardal tref Caerfyrddin ac arwain at golli disgyblion i addysg Saesneg.

Dywedodd Ffred Ffransis ar ran cangen Caerfyrddin o Gymdeithas yr Iaith y bydden nhw'n "cydweithio â llywodraethwyr y ddwy ysgol i gasglu gwrthwynebiadau i'r Hysbysiadau Statudol i gau cyn y penderfyniadau terfynol yn yr hydref".

"Gofynnwn hefyd i'r llywodraeth ymyrryd fel nad yw ymrwymiad at wydnwch gwledig yn ddiystyr yn ymarferol," ychwanegodd.

Dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod "wedi ymrwymo i adeiladu cymunedau gwledig cryf a gwydn."

Dywedodd fod cynllunio lleoedd ysgol yn fater i awdurdodau lleol.

Ychwanegodd y bydd yn "adolygu sut mae'r rhagdybiaeth yn erbyn cau ysgolion gwledig yn cael ei gweithredu i sicrhau bod penderfyniadau'n cael eu llywio yn gyntaf ac yn bennaf gan fuddiannau gorau disgyblion".