Bliadhna nan ÒranYear of Song

Peigi Oighrig NicÌomhair

Thàinig Peigi Oighrig NicÌomhair, Peigi Oighrig Aonghais an t-Saighdeir, agus an duine aice, Dòmhnall Mac a' Ghobhainn nach maireann à Bhaltos, air ais a dh'fhuireach air a' Chnìp, baile a breith 's a h-àraich, an dèidh dhaibh bliadhnaichean mòra a thoirt ann an Lunnainn.

Chan e a-mhàin gum bi Peigi Oighrig a' seinn, bidh i cuideachd a' deanamh òrain. B' e Dòmhnall MacÌomhair, Dòmhnall Donn, bàrd a' Chnìp, bràthair a seanar agus dh'innis i fhèin air BBC Radio nan Gàidheal air 16/06/2001 mar a thuirt e rithe, is e air leabaidh a bhàis, gu faigheadh i spiorad na bàrdachd.

"A' latha a bhàsaich e, bha mi a' bleoghann a' chruidh as a' bhàthaich agus thàinig m' athair a-steach. Bhiodh e a' dol a-mach a h-uile madainn a dh'fhaicinn dè mar a bha e. Cha robh e ach bochd. Agus thuirt e rium, "Tha e gad iarraidh as a' bhad."

'S nuair a chaidh mi a-steach, bha an uair sin dà leabaidh air fad a chèile agus dà chraiceann laoigh air beulaibh nan leap. Agus thuirt e, "Trobhad 's na biodh eagal ort. Thoir dhomh do làmh."

Agus thug m' athair orm a dhol a-null chun na leabaidh agus thuirt e, "Tha mi a' fàgail an t-saoghail-s' a dh'aithghearr. Agus 's e thusa a tha faighinn spiorad na bàrdachd agus tha mi dol a thoirt comhairle ort. Na cuir i chaoidh gu dì-moladh, na cuir i chaoidh gu càineadh, ach na cùm air ais i. Chan urrainn dhut."

Chaochail Dòmhnall Donn mu 1945 agus goirid an dèidh a bhàis rinn Peigi Oighrig a' chiad òran, a' moladh an t-seallaidh a tha ri fhaicinn bho mhullach cnuic faisg air a dachaigh.

Fad ceithir bliadhna fichead bha an taigh aig Peigi Oighrig agus Donaidh ann a' Lunnainn na dhachaigh do mhòran Ghàidheil agus gu h-àraidh do sheòladairean a bha falbh agus a' tighinn eadar an dachaigh agus bailtean-puirt air feadh an t-saoghail. Cha robh aoigheachd is fearas-chuideachd, ceòl agus spòrs uair sam bith gann ann.

Bha Seumas Ros a bha ag obair aig Sgoil Eolais na h-Alba air a bhith ann a' Leòdhas agus air òrain a chlàradh bho Aonghas Coinneach MacÌomhair, bràthair Pheigi Oighrig. Nuair a chuala e gu robh piuthar aige a bhiodh a' seinn, ann an 1957 chaidh e air an astar a Lunnainn ga clàradh. Chaidh a clàradh ann a Lunnainn cuideachd le BBC Radio nan Gàidheal.

Ann an 2009 chlàr Peigi Oighrig cuid de na h-òrain aice fhèin agus cuid de dh'òrain Dhòmhnaill Duinn air DVD a tha ri fhaighinn bho Chomann Eachdraidh Ùig.